Handgeschreven proces-verbaal fragment of getuigenverklaring op gelinieerd papier. 2 september 1906 (geboortedatum van de betrokkene) en 21 maart 1940 (datum van het incident). Samson Bril.
2 Sept. 1906 te A'dam
V. Uilenburgerstr. 78 II

Vischventer ;

21-3-'40. Ik maak mijn fiets
op de markt in orde.
—
Twee emmers aan de bakfiets
emmer weg. Ik gooide tongetjes
van Roodveld en Frank over
straat.
Spreekman: Wil je een
kist tongetjes meenemen
voor me naar den hoek. Je
mag ze niet verkoopen, dat
doe ik zelf. De notitie betreft een incident op 21 maart 1940 waarbij de visventer Samson Bril betrokken was. Uit de tekst valt op te maken dat er sprake was van een onenigheid of een onduidelijke situatie op de markt. Bril verklaart dat hij zijn (bak)fiets in orde aan het maken was toen er blijkbaar een emmer verdween. Hij geeft aan dat hij "tongetjes" (kleine sliptong) van andere handelaren genaamd Roodveld en Frank "over straat" gooide, wat wijst op een driftbui of een conflict.

Het laatste deel van de notitie citeert een "Spreekman" (mogelijk de aangever of een getuige), die Bril vroeg om een kist vis naar de hoek te brengen met de expliciete instructie deze niet te verkopen. Dit document lijkt een ruwe aantekening van een verbalisant die een verklaring opneemt naar aanleiding van een opstootje of een beschuldiging van diefstal/verduistering op de vismarkt. Dit document biedt een inkijkje in het dagelijks leven in de Amsterdamse Jodenbuurt vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland (mei 1940). De Uilenburgerstraat vormde het hart van deze wijk.

De genoemde persoon, Samson Bril (geboren 2 september 1906), is een historisch traceerbaar persoon. Uit archieven van de Joodse Gemeenschap blijkt dat hij inderdaad visverkoper was. De tragische context van dit document is dat Samson Bril de oorlog niet heeft overleefd; hij werd op 30 september 1942 vermoord in Auschwitz. Dergelijke archiefstukken zijn vaak de laatste bureaucratische sporen van een alledaags leven voordat de vervolging alles overnam. V. Uilenburgerstr