Officieel rapport / proces-verbaal van overtreding. 9 november 1940 (met latere aantekeningen tot 15 november 1940). G. van Stam, Chef Vischmarkt. [Koptekst]
Rapport Nº 46 A/53 / M. 1940
Amsterdam 9 Nov. 1940.

[Aantekeningen in de marge linksboven]
Inschrijven in oproeper
11-11-40 de Han
13/11 40

[Adressering/Melding]
Meldbeer.
J. H. de Boer.

S. Pais. Uiterwaardenstr 392 I Amsterdam heeft zich heden morgen schuldig gemaakt aan overtreding van de Verordening.

[Inhoud]
Toen ik heden morgen 7.45 buiten het marktterrein, voor het hek ging kijken, bemerkte ik dat Pais bezig was, buiten het hek en voor verkooptijd, visch te verkoopen.

Ik heb Donderdag morgen ook al iets bij hem bemerkt wat niet goed was. Toen wilde hij ook verkoopen, maar toen hij mij zag aankomen was er natuurlijk niets gebeurd. Ik heb hem dien morgen een waarschuwing gegeven, maar heden morgen was het buiten het hek weer niet in orde.

De hekken van het buiten-terrein gaan op heden open om 8. uur voor de aanvoerders, en om 8.15 voor de koopers en venters.

Dus 8.15 uur mogen de aanvoerders gaan verkoopen.

Wees zoo goed deze zaak zoo spoedig mogelijk te behandelen.

Hoogachtend.
[Handtekening: G. v Stam]
Chef Vischmarkt.

[Aantekening linksonder en onderaan]
Garnalen waren niet in Pais'. Deze waren door nachtrijders meegebracht.
Pais gewaarschuwd voortaan uitsluitend op het marktterrein te verkoopen, daar hem anders de toegang tot de markt zal worden ontzegd.

13-11-40 de Han
15-11-40 ap [Paraaf]
Opbergen Het document is een ambtelijke rapportage van de Chef van de Amsterdamse Vismarkt over een marktkoopman, Salomon Pais. De kern van de klacht is tweeledig:
1. Tijdstip: Pais verkocht vis om 07:45 uur, terwijl de verkoop pas om 08:15 uur was toegestaan.
2. Locatie: De verkoop vond plaats "buiten het hek", dus buiten het officiële marktterrein waar toezicht en regelgeving gelden.

Uit het rapport blijkt dat Pais een recidive-geval was; hij was de voorgaande donderdag al mondeling gewaarschuwd. De sanctie die onderaan wordt genoteerd, is een officiële laatste waarschuwing: bij een volgende overtreding zal hem de toegang tot de markt ontzegd worden. Interessant is de vermelding van "nachtrijders", wat duidt op illegale aanvoer van handel buiten de officiële kanalen om. Dit document dateert van november 1940, een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden marktregels streng gehandhaafd, mede om de controle op de voedselvoorziening en de distributie te behouden.

De naam S. Pais en het adres Uiterwaardenstraat zijn historisch significant. De Uiterwaardenstraat in de Rivierenbuurt was een straat waar in 1940 veel Joodse Amsterdammers woonden. Salomon Pais was een Joodse viskoopman. Hoewel dit rapport op het eerste gezicht een standaard handhavingskwestie lijkt, valt het binnen de context van de toenemende surveillance en regulering die Joodse ondernemers trof kort voor de meer ingrijpende anti-Joodse maatregelen van 1941. De term "nachtrijders" wijst bovendien op de beginnende schaarste en de opkomst van de zwarte handel in het eerste oorlogsjaar.