Ambtelijk rapport/begeleidend schrijven bij een aanvraagformulier. 18 juli 1941. N= 23/40 // K. 10 41 18/7

R A P P O R T

B.van der Horst,oud 53 jaar en wonende Lijnderdijk 196 (Rijk-Haarlemmermeer),verzoekt om een erkenning als groothandelaar in groenten en fruit. Hij verklaart reeds meer dan veertig jaar in de betrokken handel werkzaam te zijn. Van der Horst behoorde tot de zoogenaamde markttuinders en was door de Ned: Groenten en Fruitcentrale als zoodanig erkend onder M.31700. Zoowel op de oude markt als op de Centrale Markt heeft van der Horst geregeld een tuindersplaats bezet, doch moest nu als gevolg van de nieuwe maatregel, waarbij tuindersproducten alleen via de Ned: Veiling mogen worden verkocht, zijn handelsverrichtingen als markttuinder staken. Het ligt thans in zijn bedoeling om als grossier per 1 Augustus 1941 een plaats op de Centrale Markt te huren, reden waarom hij een groothandelserkenning aanvraagt, terwijl hij voorts afstand doet van zijn rechten als Markttuinder.
Zijn schriftelijke afstandsverklaring alsmede zijn erkenningskaart als Markttuinder heb ik bij het betreffende aanvraagformulier gevoegd. Waar van der Horst de schrijfkunst niet machtig bleek te zijn, heb ik beide, zijn aanvrage en zijn afstandsverklaring, mede van mijn handteekening voorzien. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft van der Horst de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Amsterdam 18 Juli 1941
Den Heer Bedrijfschef Controleur,
v/h Marktwezen.

[Handtekening links: J. Vels?] [Handtekening rechts: S. Felthuis]

[Handgeschreven notities onderaan:]
Verklaring [onleesbaar] bij afschrift rapport.
Acc. [?] onder overlegging van een afschrift van het rapport.
Felthuis * Kern van de zaak: Het document is een rapport van een controleur aan de bedrijfschef van het Amsterdamse Marktwezen. De heer B. van der Horst vraagt een vergunning aan om als groothandelaar (grossier) te mogen werken op de Centrale Markt, omdat hij door nieuwe regels niet langer als zelfstandig markttuinder rechtstreeks aan klanten mag verkopen.
* Tijdsbeeld: De "nieuwe maatregel" waarover gesproken wordt, heeft betrekking op de strenge regulering van de voedselketen tijdens de Duitse bezetting. De Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale (NGF) dwong tuinders hun waar via de veiling te verhandelen om de distributie (en export naar Duitsland) te kunnen controleren.
* Persoonlijke omstandigheid: Bijzonder aan dit document is de vermelding dat de 53-jarige Van der Horst "de schrijfkunst niet machtig bleek te zijn" (analfabetisme). De controleur heeft daarom namens hem de documenten ondertekend, wat de bemiddelende rol van de ambtenaar in die tijd benadrukt. Dit document bevindt zich in de historische context van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Vanaf 1940 werden de economie en de voedselvoorziening door de bezetter volledig gereorganiseerd. Voor veel kleine ondernemers, zoals markttuinders die generaties lang hun eigen producten direct op de markt verkochten, betekende dit een gedwongen verandering van hun bedrijfsmodel. De Lijnderdijk in Haarlemmermeer (Rijk) was destijds een gebied met veel tuinbouw. De "Centrale Markt" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, die in 1934 waren geopend als het kloppende hart van de voedseldistributie voor de stad. J. Vels S. Felthuis Marktwezen