Doorslag van een getypte brief (ambtelijke correspondentie). 30 september 1942. Bladzijde 2 van brief No.46A/584/2 H.d. d.d. 30 September 1942 aan
den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van
het Marktwezen en den Gemeentelijken Adviseur voor Voedings- en
Distributie-aangelegenheden.

gekomen, dat door niet goede verzorging op de Vischmarkt visch
des morgens moest worden afgekeurd. Indien de visch des avonds
echter in slechten toestand aankomt, helpt het ijsen niet meer
(zoomin als koelen zou helpen) en wordt deze visch des morgens
afgekeurd.
Evenwel is dezerzijds nagegaan wat, ter verbetering van
den bestaanden toestand kan worden gedaan.
Er wordt thans een onderzoek ingesteld naar de mogelijk-
heid om de ventilatie der hal te verbeteren.
Ingevolge Uw mondelinge opdracht hebben wij, nu het bou-
wen van een koelinstallatie in de vischhal uiteraard voorshands
op bezwaren stuit, nagegaan of in de omgeving van de vischhal
koelruimte te vinden is. Dit bleek inderdaad het geval te zijn
en wel bij fa.A.Smit, Brouwersgracht 162.
Deze ruimte ter grootte van ca.25 m2 bevindt zich op de
2e etage van het gebouw, dat gelegen is op ongeveer 15 minuten
gaans van de vischhal. De visch zou dus telkens getransporteerd
en geherschen moeten worden, hetgeen juist met het oog op de zeer
korte bewaring bezwaren meebrengt. Deze ruimte is met inbegrip
van bediening te huren voor f 65,- per week.
Gezien de bezwaren en vrij belangrijke kosten, welke deze
oplossing zou mede brengen, hebben wij nog naar een andere ge-
zocht en deze gevonden door gebruik te maken van een kleine
ruimte (+ 16 m2) in de vischhal, welke van isoleerende wanden is
voorzien en welke met behulp van staven ijs kan worden gekoeld.
Naar globale berekening kan voor het koelen van deze ruim-
te met gemiddeld 10 staven ijs per etmaal worden volstaan, het-
geen een uitgaaf van f.3,50 meebrengt. Wij stellen ons voor om
gedurende het volgende zomerseizoen, bij wijze van proef, deze
ruimte als koelruimte in gebruik te nemen. Mocht blijken, dat
het bewaren van visch op deze wijze de voorkeur verdient boven
het ijsen van de visch, dan kan aan de hand van de opgedane er-
varingen, zoodra de tijdsomstandigheden daartoe gunstig zijn, on-
derzocht worden, op welke wijze een mechanische koelinstallatie
zou kunnen worden aangebracht.
Wij geven U beleefd in overweging de Nederlandsche Vis-
scherijcentrale van een en ander mededeeling te doen.

                                    De Directeur,

                                    De Gemeentelijk Adviseur voor
                                    Voedings-en Distributie-aange-
                                    legenheden, *   **Kernprobleem:** Er vindt kapitaal- en voedselverlies plaats op de vismarkt doordat vis bederft en 's ochtends moet worden afgekeurd. Dit komt deels door de aanvoercondities en deels door gebrekkige koeling ter plaatse.

• Voorgestelde oplossingen:
  1. Externe huur: Koelruimte huren bij fa. A. Smit (Brouwersgracht 162). Dit wordt afgewezen vanwege de kosten (65 gulden per week), de afstand (15 minuten lopen) en het risico van extra transport en handelingen ("geherschen").
  2. Interne noodoplossing (Voorkeur): Een kleine ruimte in de vismarkt zelf isoleren en koelen met staven ijs. De kosten hiervan zijn aanzienlijk lager (circa 3,50 gulden per dag).
• Besluitvorming: De auteurs adviseren de wethouder om te kiezen voor de goedkopere, interne proefopstelling met ijstaven.
• Taalgebruik: Formeel ambtelijk Nederlands met verouderde spelling ("visch", "ijsen", "zoodra"). De term "geherschen" is opmerkelijk; mogelijk een typefout of een lokaal vaktermijn voor het opnieuw in kisten verpakken of bewerken van de vis. * Tweede Wereldoorlog: Het document dateert uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland.
• Schaarste en Distributie: Voedselvoorziening was cruciaal en strikt gereguleerd. De "Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributie-aangelegenheden" speelde een sleutelrol in het voorkomen van verspilling van schaarse middelen zoals vis.
• Technologische beperkingen: De brief vermeldt dat de bouw van een mechanische koelinstallatie "uiteraard voorshands op bezwaren stuit". Dit verwijst naar het gebrek aan bouwmaterialen, metaal en technische onderdelen door de oorlogsvoering. Men moest noodgedwongen teruggrijpen op primitievere methoden, zoals koelen met staven ijs.
• Locatie: De vermelding van de Brouwersgracht duidt er zeer sterk op dat dit correspondentie betreft van de gemeente Amsterdam over de Centrale Vismarkt. A. Smit Gemeente Amsterdam Marktwezen