Afschrift van een getypte brief. 8 oktober 1942. Firma Gebroeders van den Berg, Makkum. De Nederlandsche Visscherijcentrale, 's-Gravenhage. A F S C H R I F T .

FIRMA GEBRS. VAN DEN BERG, MAKKUM.-

Makkum, 8 October 1942.

De Nederlandsche Visscherijcentrale,
2e Adelheidstraat 300,
's GRAVENHAGE .

M.H.,

Hierbij deelen wij U mede, dat wij heden een afkeuringsbewijs kregen van de 600 pond kleine blei, die wij op 5 October aan de Gemeentelijke Vischafslag te Amsterdam zonden. Dit gaat al ons verstand te boven, daar wij op dienzelfden dag visch verstuurden aan onze klanten te Bussum, Enschede en zelfs aan de Gemeentelijke Vischafslag te Utrecht, vanwaar wij geen klacht ontvingen.
Wij verwachten, dat dit de laatste keer is, dat onze visch door bovengenoemde Vischafslag wordt afgekeurd, daar dit ons danig begint te vervelen. Hoe is het nu mogelijk, dat van de zelfde visch een partij goed is, terwijl de andere afgekeurd wordt? Dit loopt toch wel de spuigaten uit. Wij zijn dan ook van plan naar de Vischafslag geen pond visch meer te sturen, daar wij ze elders anders kwijt kunnen zonder klachten. U moet bedenken, dat in de andere steden de menschen schreeuwen naar visch terwijl het daar zonder redenen voor de menselijke consumptie wordt afgekeurd. Wij verwachten, dat U een serieus onderzoek zult instellen en hopen spoedig hierover nader bericht te vernemen.

Hoogachtend,

w.g. Gebrs. van den Berg.

voor eensluidend afschrift
NEDERLANDSCHE VISSCHERIJCENTRALE,
[handtekening/paraaf] * Toon: De brief is geschreven in een zeer verontwaardigde en stellige toon. Gebruik van uitdrukkingen als "gaat al ons verstand te boven", "danig begint te vervelen" en "loopt toch wel de spuigaten uit" getuigt van grote frustratie bij de firma Van den Berg.
* Kern van het geschil: De firma begrijpt niet waarom 600 pond kleine blei in Amsterdam is afgekeurd, terwijl vis uit dezelfde zending in Bussum, Enschede en Utrecht wel is goedgekeurd. Zij dreigen de leveranties aan Amsterdam te staken.
* Taalgebruik: Typisch voor de vroege 20e eeuw en de visserijsector (bijv. "blei" voor een soort witvis, "vischafslag"). De spelling is de toen geldende spelling-Marchant (bijv. "menschen", "visscherij").
* Administratieve weg: Het document is een 'afschrift'. Dit betekent dat de originele brief bij de Visscherijcentrale binnenkwam en er kopieën werden gemaakt voor intern gebruik of bewijsvoering. Dit document stamt uit oktober 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandsche Visscherijcentrale (NVC) was een door de bezetter ingesteld orgaan (onderdeel van de Voedselvoorziening) dat de volledige controle had over de distributie, prijzen en handel in vis.

De brief illustreert de spanningen in de voedselvoorziening:
1. Schaarste: De opmerking dat mensen in andere steden "schreeuwen naar visch" verwijst naar de nijpende voedseltekorten en de distributieproblemen in die periode.
2. Bureaucreatie vs. Praktijk: De firma uit Makkum (een belangrijk vissersdorp in Friesland) botst hier met de keuringsinstanties in de stad. De afkeuring van 600 pond voedsel (bijna 300 kg) werd in tijden van honger als een enorme verspilling en onrechtvaardigheid gezien.
3. Economische druk: Voor de vissers en handelaren was de centrale aansturing vaak een bron van irritatie, omdat lokale marktwerking was uitgeschakeld en men volledig afhankelijk was van de grillen van keurmeesters en centrale toewijzingen.