Ambtelijk rapport / proces-verbaal. 6 augustus 1942. Een controleur van het Marktwezen (ondertekend, mogelijk "Velthuis"). De Bedrijfschef van het Marktwezen. R A P P O R T

In aansluiting op mijn rapport van 5 Augustus 1942, inzake het geval Spiering, kan ik U thans melden hetgeen den rechercheur Oranje, van de Inspectie voor de Prijzen, bij onderzoek is gebleken.

G. Scheepers, kooper, wonende Amsterdamsche weg 468 te Amstelveen heeft op 1 Augustus 1942 van Spiering. Jr 9 zakken spercieboonen gekocht voor $f$ 5.75 per zak. (Maximumprijs per zak was $f$ 2.70 per zak).

R. van der Poel, kooper, wonende Rijnstraat 67 heeft op 1 Augustus van Spiering. Jr gekocht 5 zakken spercieboonen voor $f$ 5,- per zak.

G. van der Meulen, kooper, wonende Maasstraat 115, heeft op 1 Augustus van Spiering-Jr gekocht 5 zakken boonen voor $f$ 2.70 per stuk, doch aan Spiering een goede fooi gegeven. Hoeveel fooi wilde hij evenwel niet vertellen.

Uit het vorebstaande blijkt dus, dat Spiering. Jr zich wel degelijk aan prijsoverschrijding heeft achuldig gemaakt. Door rechercheur Oranje werd mij nog medegedeeld, dat tegen deze koopers geen proces verbaal zal worden opgemaakt, doch zij als getuigen zullen worden aangemerkt. Men doet zulks omdat de menschen anders geen verklaring willen geven en dit een eventueel onderzoek niet ten goede komt..

Met betrekking tot Rozendaal wordt het onderzoek voortgezet.

Ten slotte vermeld ik, rapporteur, nog, dat door de familie Spiering, te weten, grossier F.J. Spiering. Sr, grossier H. Speiring en grossier-personeel F.J. Spiering. Jr producten worden betrokken van de veiling te Geldermalsen--Tiel--Zetten--Vlijmen--Drunen--Breda--en den Bosch-.

Amsterdam 6 Augustus 1942
controleur,
[Signatuur]

Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen. * Taal en spelling: Het document bevat enkele opvallende typefouten uit het origineel, zoals "vorebstaande" (in plaats van vorenstaande) en "achuldig" (in plaats van schuldig). De spelling van "spercieboonen" volgt de toenmalige conventie.
* Inhoudelijke kern: Het rapport documenteert illegale prijsstijgingen. Spiering Jr. verkocht bonen voor prijzen ($f$ 5,75 en $f$ 5,-) die aanzienlijk boven de wettelijk vastgestelde maximumprijs van $f$ 2,70 lagen. Ook wordt de methode van de "fooi" beschreven als een manier om de prijscontroles te omzeilen.
* Handhavingstactiek: Er wordt expliciet vermeld dat de kopers niet worden vervolgd. Dit was een bewuste tactiek van de opsporingsdiensten: door kopers immuniteit te beloven, hoopte men voldoende getuigenverklaringen te verzamelen om de handelaren (de 'grote vissen') effectief aan te kunnen pakken.
* Logistiek: Het laatste onderdeel geeft inzicht in de bevoorradingslijnen van Amsterdamse handelaren, die hun producten direct van de veilingen in de Betuwe en Noord-Brabant betrokken. Dit document is een direct product van de economische omstandigheden tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Vanwege de toenemende schaarste stelde de bezetter strikte prijscontroles en distributieregels in. De "Inspectie voor de Prijzen" en het "Marktwezen" moesten toezien op de naleving hiervan. Handel tegen prijzen boven het wettelijke maximum werd streng bestraft als economisch delict, omdat het de inflatie aanwakkerde en de officiële distributie ondermijnde. De zwarte handel tierde desondanks welig door het grote tekort aan verse levensmiddelen in de steden.