Getypte brief/rapport van de marktdirecteur aan de Nederlandsche Volksdienst. 23 maart 1943. [Handgeschreven bovenaan:] Verzonden 23/3 [gevolgd door paraaf]

[Rechtsboven:] vB/HB.

[Handgeschreven midden-links:] Ter. van info / bij typy

23 Maart 1943.

Aan de Ned.Volksdienst,
Rokin 109-111,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 3.

Hiermede bericht ik U, dat, op 10 Maart jl. op de markt voor het betrekken van visch zich vervoegde Me-
vrouw
in het bezit van een door Uw dienst uitgereikte voorrangs- kaart. Door den marktambtenaar werd evenwel geconstateerd, dat een door hem op [ruimte] Maart jl. op die kaart geplaatste pa- raaf was verwijderd.
Ingevolge met Uw dienst gemaakte afspraak, moge ik U verzoeken de noodige maatregelen tegen Mevrouw
te treffen.

De Directeur,

Betreft:
Mevrouw Van den Bosch-Van Rutten, Tuinstraat 192, alhier.
verwijderde paraaf d.d.8 Maart 1943.
Mevrouw Blom-V.d.Wel, Van Spilbergenstraat 5, alhier.
verwijderde paraaf d.d.3 Maart 1943.

[Handgeschreven linksonder:]
No 28/4/2
No 27/4/2 * De klacht: Twee vrouwen worden ervan beschuldigd een paraaf op hun voorrangskaart te hebben verwijderd. Deze paraaf werd door een marktambtenaar gezet om aan te tonen dat er al vis was afgehaald. Door de paraaf weg te halen, probeerden de vrouwen waarschijnlijk buiten hun toegewezen rantsoen extra vis te verkrijgen.
* De instantie: De brief is gericht aan de "Ned. Volksdienst" (Nederlandsche Volksdienst, NVD). Dit was een door de NSB opgerichte nationaalsocialistische welzijnsorganisatie die tijdens de bezetting de controle over maatschappelijke hulpverlening overnam.
* Bureaucratie: De brief toont de nauwgezette controle op de voedselvoorziening. Zelfs kleine overtredingen (het wegkrabben van een paraaf) werden officieel gerapporteerd aan een politiek gelieerde instantie voor "noodige maatregelen". Tijdens de Duitse bezetting van Nederland was er een nijpend tekort aan voedsel, wat leidde tot een strikt distributiesysteem met bonnen en voorrangskaarten. Voorrangskaarten werden verstrekt aan specifieke groepen, zoals grote gezinnen, zieken of zwangere vrouwen, via de NVD.

De NVD functioneerde niet alleen als hulporganisatie maar ook als instrument voor sociale en politieke controle. Het rapporteren van "onregelmatigheden" aan deze organisatie kon voor de betrokken burgers leiden tot intrekking van hun extra rantsoenen of strengere sancties. De vermelding van "Wijk 3" en specifieke adressen zoals de Tuinstraat (Jordaan) en Van Spilbergenstraat (Baarsjes) plaatst dit incident midden in de dagelijkse overlevingsstrijd van Amsterdammers in 1943.