Dienstbrief / Circulaire van de Gemeente Amsterdam. Amsterdam, 3 februari 1943. De Burgemeester van Amsterdam (E.J. Voûte) en de Gemeentesecretaris (J.F. Franken). SV
G E M E E N T E - A M S T E R D A M

No. 43/2/2 M. 1943.
No. 494½ Arb. 1942             Amsterdam, 3 Februari 1943.
Onderwerp:
Het verrichten van nevenwerkzaam-
heden door overheidspersoneel

Hierdoor breng ik te Uwer kennis, dat ik bij mijn besluiten
van 24 December 1942, Nos. 494e en 494f Arb. 1942, in verband
met een desbetreffend verzoek aan den Secretaris-Generaal
van het Departement van Binnenlandsche Zaken, met ingang van
1 Juli 1943 een nieuwe regeling met betrekking tot het in
margine vermelde onderwerp heb vastgesteld (Art. 19 A.V. Ambt.
en art. 20 A.V. Werkl.).
Krachtens deze besluiten is het verrichten van betaalde neven-
werkzaamheden ook van wetenschappelijken aard, door gemeente-
personeel, welks functie den normalen werktijd in beslag neemt
in het algemeen verboden, waarbij betaalde werkzaamheden van
de echtgenoote met betaalde werkzaamheden gelijkgesteld
worden. Dispensatie van dit verbod zal door mij echter kunnen
worden verleend, indien het algemeen belang of het dienstbe-
lang er niet door wordt geschaad.
Onder personeel, welks functie den normalen werktijd in beslag
neemt, zullen worden verstaan degenen, die gemiddeld 6 uren
per dag of langer in den gemeentedienst werkzaam zijn.
Degenen onder het gemeentepersoneel, die tot dusverre neven-
werkzaamheden verrichtten, hetzij mét hetzij zonder vergunning
daartoe, een en ander krachtens de oude voorschriften, en die
thans deze werkzaamheden wenschen voort te zetten, of zij
wier echtgenooten betaalde werkzaamheden verrichten, zullen
een aanvraag om vergunning daartoe vóór 1 April a.s. door be-
middeling van de diensthoofden bij mij moeten indienen, bij
elke aanvraag ik tevens gaarne Uw advies zal ontvangen.
Ik maak U er nog opmerkzaam op, dat sinds 1 Januari 1943
deze bepalingen ook gelden voor personen, werkzaam op een
arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht (zie art. 27 A.O.B.)
Ik verzoek U wel het vorenstaande ter kennis te brengen van Uw
personeel.

[Handgeschreven linker marge:]
ter kennisneming personeel Hoofdk.:
[Diverse onleesbare handgeschreven parafen en tekens]

De Burgemeester van Amsterdam,

Voûte

de Gemeentesecretaris,

J.F. Franken.

Aan Heeren Hoofden van Diensten,
Bedrijven en Administratien. * Kerndoel: Het document dient om een strenger verbod op nevenwerkzaamheden voor Amsterdamse gemeenteambtenaren aan te kondigen.
* Inhoudelijke strengheid: Opvallend is dat niet alleen de werkzaamheden van de ambtenaar zelf verboden worden, maar dat betaalde arbeid van de echtgenote gelijkgesteld wordt aan nevenwerk van de ambtenaar. Dit dwingt tot een gezinssituatie waarbij de focus volledig op de gemeentelijke dienst ligt.
* Definitie: De regeling geldt voor iedereen die gemiddeld 6 uur of langer per dag voor de gemeente werkt.
* Bureaucratisch proces: Er is een overgangsregeling waarbij men vóór 1 april 1943 dispensatie kan aanvragen.
* Rechtsgrondslag: Er wordt verwezen naar de A.V. Ambt (Algemene Voorschriften voor Ambtenaren) en de A.V. Werkl. (Algemene Voorschriften voor Werklieden). De regeling wordt tevens uitgebreid naar personeel met een burgerrechtelijke arbeidsovereenkomst (A.O.B.). * Tijdsgewricht: De brief is gedateerd in februari 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland.
* Bestuur: De ondertekenaar, Edward Voûte, was de door de bezetter benoemde regeringscommissaris/burgemeester van Amsterdam. Hij stond bekend als een 'meeloper' die collaboreerde met de Duitse autoriteiten om de stad draaiende te houden, maar ondertussen ook de nationaalsocialistische koers uitvoerde.
* Gleichschaltung: Dergelijke maatregelen pasten in de bredere trend van de bezetter om het overheidsapparaat volledig te controleren en te professionaliseren volgens hun maatstaven, waarbij de loyaliteit van de ambtenaar onverdeeld bij de (door de nazi's gecontroleerde) overheid moest liggen.
* Sociaal-economisch: Het verbod op werk door de echtgenote weerspiegelt de conservatieve ideologie van die tijd, maar diende in oorlogstijd mogelijk ook om de controle op inkomen en economische activiteit te maximaliseren.