Inspectierapport / dagrapportage van de marktmeester. 27 mei 1944. [Rechtsboven:] 27-5-44

Markt Surinameplein

Den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen.

Heden den 27 mei- 44 ik ondergetekende
onderstaande visch-kooplieden gecontroleerd
en geturfd.

Hillegers 15 pond ger: aal. geturfd 29 pers:
p. pers 1/2 pond

J. Boor aanvoer 100 Kg schol. geturfd 92 pers:
Jac: Braan 12 " " 100 " " " 91 "
[In de marge:] 200 / G. Fafianie jr " 100 " " " 89 "

laatstgenoemde koopman had volgens zijn zeggen
zijn kassabon en afslagbriefjes verloren.
Nadat ik telefonisch toestemming had
ontvangen van den Heer Inspecteur den Heer
heb ik deze koopman toestemming gegeven
tot den verkoop over te gaan.

[Handgeschreven aantekeningen onderaan:]

Gezien 2-6-44
door contr.
[handtekening]

Fafiani jr heeft gehad 50 kg schol III en
50 kg schol II
A. L. Kuijper

Klopt dit niet [handtekening] 13/6-44.
7-6-44 [handtekening]

Th. Braan opberge
14-6-44
[handtekening] Dit document is een officieel verslag van een marktcontroleur (A.L. Kuijper) gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. Het rapport dateert uit de late oorlogsjaren (mei 1944) en geeft een gedetailleerd overzicht van de visverkoop op de markt aan het Surinameplein.

De controleur legt vast welke kooplieden (Hillegers, Boor, Braan en Fafianie) aanwezig waren, hoeveel vis zij aanvoerden (gerookte aal en schol) en hoeveel personen ("geturfd") van deze voorraad werden bediend. Bij Hillegers is zelfs de rantsoenering per persoon genoteerd (1/2 pond).

Een specifiek incident wordt beschreven rondom koopman G. Fafianie jr., die zijn administratie (kassabon en afslagbriefjes) was verloren. Na telefonisch overleg met de inspectie kreeg hij alsnog toestemming om te verkopen. De latere annotaties onderaan het document wijzen op een administratieve nacontrole in juni 1944, waarbij getwijfeld werd aan de juistheid van de hoeveelheden (de notitie "Klopt dit niet"). Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1944 was de voedselvoorziening in de steden uiterst precair en stond het marktwezen onder streng toezicht.

1. Rantsoenering: De vermelding van het aantal personen ("geturfd") en de hoeveelheid vis per persoon (1/2 pond) illustreert hoe strikt de distributie was geregeld. Vis was een van de weinige eiwitbronnen die nog enigszins beschikbaar waren, maar de handel werd nauwgezet gevolgd om de zwarte markt tegen te gaan.
2. Bureaucratie: De "afslagbriefjes" waren essentieel; zij bewezen dat de vis rechtmatig was ingekocht op de visafslag. Het verliezen hiervan was in oorlogstijd een ernstig vergrijp, wat de noodzaak voor het telefonische overleg met de Inspecteur verklaart.
3. Locatie: Het Surinameplein in Amsterdam-West was (en is) een belangrijk verkeersknooppunt waar toentertijd een drukke markt werd gehouden.
4. Tijdsbeeld: Slechts enkele maanden na dit rapport, in september 1944, zou de spoorwegstaking uitbreken, gevolgd door de Hongerwinter, waarna dergelijke reguliere marktverslagen door de totale ineenstorting van de voedselvoorziening zeldzamer werden.