Proces-verbaal / Getuigenverklaring. 18 februari 1939. Nadat ik, verbalisant van het vorenstaande had kennis genomen heb ik Kreyt voornoemd op Zaterdag achttien Februari 1900 negenendertig te ongeveer 8 uur voormiddags bij het verlaten van de Centrale Markt aangehouden. Op de driewielige bakfiets, welke hij bestuurde, bleek een mud bonte aardappelen aanwezig te zijn. Ik heb Kreyt voorloopig verhoord, waarbij hij mij opgaf genaamd te zijn:

KAREL WILLEM KREYT,
geboren te Amsterdam, 7 November 1900 en tien, aardappel- en groentenhandelaar en te wonen Admiralengracht 58 beletage te Amsterdam (West). Hij verklaarde: "Het mud bonte aardappelen dat U hier in twee zakken, gemerkt Sucre Graeffe en fa.C.F.Helms en Zonen, op mijn bakfiets aantreft zijn dezelfden, die ik hedenmorgen te ongeveer 6.30 uur voormiddags heb weggenomen bij den aardappelgrossier Greidanus. De aardappelen maakten deel uit van een partij, welke onder een zeil op den wal voor het pakhuis van voormelden grossier lag. Dit pakhuis bevindt zich op pier P. op de terreinen van de Centrale Markt. De aardappelen waren verpakt in de twee zakken, waarin U ze op mijn bakfiets aantrof. Nadat ik de twee zakken aardappelen op mijn bakfiets had geladen, legde ik het zeil weer over de aardappelen. Eenige oogenblikken later kwam Greidanus juist op de markt. Ik liep onmiddellijk naar hem toe, kocht een mud poters, betaalde deze poters, laadde ze en bestelde vervolgens nog een mud poters en een mud bonten. Deze aardappelen zou Greidanus mij in de middaguren leveren. Ik vertelde Greidanus niet, dat ik eenige oogenblikken voor zijn komst een mud bonten van zijn voorraad had opgeladen. Aangezien ik geen geld genoeg had om deze aardappelen op dat oogenblik te voldoen, verzweeg ik dat. Ik nam mij echter voor het weggenomen mud bonte aardappelen bij levering van de door mij bestelde aardappelen te voldoen. Ik verklaar dan ook, dat ik niet de bedoeling heb gehad om mij het mud bonte aardappelen, dat ik bij Greidanus onder het zeil vandaan haalde, zonder betaling toe te eigenen. Ik heb echter van niemand toestemming gekregen om het mud bonten weg te nemen of daarover op andere wijze te beschikken."

Ik, verbalisant, heb het mud bonte aardappelen in beslag genomen en Kreyt vertoond aan Koekenbier en Greidanus. Koekenbier verklaarde, dat Kreyt de persoon was, die het mud bonte aardappelen wegnam, terwijl Greidanus verklaarde, dat Kreyt zijn klant is die op achttien Februari 1900 negenendertig een mud poters bij hem kocht en verzweeg om te zeggen, dat hij even tevoren een mud bonten bij hem had opgeladen.

De aardappelen en zakken werden vervolgens door Koekenbier herkend als dezelfden, die bij Greidanus werden weggenomen, terwijl Greidanus zakken en aardappelen als zijn eigendom herkende.

Op achttien Februari 1900 negen en dertig nog gehoord Petrus Johannes Koekenbier, oud 28 jaar, knecht, wonende John Franklinstraat 30 I te Amsterdam (West), die het volgende verklaarde: "Ik bevond mij heden te ongeveer 6.30 uur voormiddags in het pakhuis van mijn broer, den aardappelgrossier G.J.G.Koekenbier, bij wien ik in dienst ben. Aangezien er geen licht brandde in deze pakhuisruimte, welke zich bevindt naast het pakhuis van den aardappelgrossier Greidanus op pier P. op de terreinen van de Centrale Markt, moet ik aanvankelijk onopgemerkt zijn gebleven. Ik zag, dat een persoon, mij bekend als te zijn genaamd Karel, een mud (twee zakken) bonte aardappelen wegnam van een stapel Het document is een getuigenverslag en een verslag van verhoor, opgesteld door een politiefunctionaris (verbalisant). De kern van de zaak is de aanhouding van Karel Willem Kreyt, een aardappelhandelaar die betrapt is met een mud aardappelen op zijn bakfiets waarvoor hij niet had betaald.

De verklaring van Kreyt is opvallend: hij ontkent de diefstal niet ("heb weggenomen"), maar wel de diefstal met het oogmerk van wederrechtelijke toe-eigening. Zijn verweer is dat hij de aardappelen weliswaar zonder overleg had gepakt en verstopt onder een zeil, maar dat hij van plan was deze later die dag te betalen wanneer zijn financiële situatie (voldoende contanten) dat toeliet. Hij geeft expliciet toe dat hij geen toestemming had.

De getuige Koekenbier bevestigt dat hij Kreyt de zakken heeft zien wegnemen terwijl hij zelf onzichtbaar in een onverlicht pakhuis stond. De eigenaar, Greidanus, bevestigt dat Kreyt een klant is, maar dat hij over deze specifieke partij niets had gezegd tijdens hun eerdere ontmoeting die ochtend. Dit document stamt uit februari 1939, een periode vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederland. De Centrale Markt in Amsterdam (de huidige Markthal in West) was het kloppend hart van de voedseldistributie in de stad.

Enkele relevante termen uit de tijd:
* Mud: Een oude inhoudsmaat. Voor aardappelen stond een mud gelijk aan ongeveer 70 kilo (vaak verdeeld over twee zakken van 35 kilo, zoals ook in de tekst vermeld: "een mud (twee zakken)").
* Bonte aardappelen: Een verzamelnaam voor verschillende soorten aardappelen die door elkaar werden verkocht, vaak goedkoper dan specifieke rassen.
* Poters: Pootaardappelen, bedoeld om te planten in plaats van voor directe consumptie.
* Verbalisant: De politieagent die het proces-verbaal opstelt.
* 1900 negenendertig: Een destijds gebruikelijke, plechtige manier in juridische documenten om het jaartal voluit te schrijven.

De zaak schetst een beeld van de kleine handel op de markt, waarbij het "poffen" of later betalen wellicht voorkwam, maar waarbij de grens tussen een informele zakelijke afspraak en diefstal in dit geval scherp werd bewaakt door de politie. Karel Willem Kreyt (verdachte) Greidanus (aardappelgrossier) Petrus Johannes Koekenbier (getuige/knecht).