Getypt verslag/memorandum.
Origineel
Getypt verslag/memorandum. 1 maart 1940. № 294 L.M. 1940
Bezoek aan Directeur Stadsreiniging 1 Maart 1940.
Op mijn inleidende mededeelingen zeide de heer Noppen het
volgende.
Er bestaat een Commissie, uitgaande van het Rijksbureau Voed-
selvoorziening in oorlogstijd, Voorzitter Mr. Bonnerman, Lange Voor-
hout 3 Tel 180101. Deze heeft onlangs een vergadering belegd met
enkele directeuren uit het land, waar een vragenlijst is opge-
steld (door heer N.ontworpen) die door hem nu is beantwoord.
Hij ried sterk aan, met deze Commissie contact te zoeken.
IJzerwaren worden door zijn Dienst met een magneet uit het
vuil uitgezocht. Andere waren niet. Het vroegere vuilsorteeren
is afgeschaft, daar het onhygiënisch, onaesthetisch is en de op-
brengst niet loont. Hij is dan ook van vuilsorteeren sterk afkee-
rig. Het publiek zelve zou eventueel moeten sorteeren en dus niet
alles in een vuilnisemmer moeten gooien, maar papier, capsules,
blikwaren enz. afzonderlijk moeten houden, waarna een georganiseer-
de afhaaldienst dit zou moeten verzamelen. Hij ried sterk aan de
bestaande organisaties op dit gebied in te schakelen (lompenven-
ters, Leger des Heils, e.d.). Zijn Dienst kan zich daarmee niet
bemoeien. Hij waarschuwde erg tegen de uitschakeling van de schil-
lenboeren. Dit is in den vorigen wereldoorlog geschied, met het
gevolg tonnen schade wegens verrotten van dit veevoer, en het
voederen van vee met ander voer.
Gaarne zal hij t.z.t. meehelpen met een eventueele organisa-
tie.
Hij gaf me enkele bescheiden mee, die ik hierbij voeg.
(get.) J.Reitsma. 1/III Dit document is een ambtelijk verslag van een gesprek over afvalbeheer en grondstoffenschaarste in het licht van de dreigende oorlogssituatie. De belangrijkste punten zijn:
- Samenwerking met het Rijksbureau: Er is reeds een commissie actief onder het "Rijksbureau Voedselvoorziening in oorlogstijd" die zich bezighoudt met deze problematiek.
- Afvalscheiding: De directeur (Noppen) is een fel tegenstander van het achteraf scheiden van afval bij de vuilnisdienst (behalve voor ijzer via magneten), omdat dit onhygiënisch en onrendabel is.
- Bron-scheiding: De oplossing ligt volgens hem bij het publiek, dat papier, blik en capsules thuis moet scheiden. Hij adviseert om voor de inzameling hiervan bestaande particuliere en charitatieve organisaties (zoals lompenventers en het Leger des Heils) te gebruiken in plaats van de gemeentelijke reinigingsdienst.
- Voedselverspilling: Noppen benadrukt het belang van de "schillenboeren". Hij wijst op de fouten uit de Eerste Wereldoorlog, waarbij het verloren gaan van keukenafval (als veevoer) leidde tot grote economische schade. De datum van het document, 1 maart 1940, is cruciaal. Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de dreiging van een Duitse inval was groot (deze zou uiteindelijk op 10 mei 1940 plaatsvinden). De Nederlandse overheid was volop bezig met de voorbereiding op een oorlogseconomie.
Het genoemde "Rijksbureau Voedselvoorziening in oorlogstijd" was een essentieel orgaan voor het beheer van schaarse middelen. De "heer Noppen" is vrijwel zeker Ir. A.M. Noppen, die van 1907 tot 1947 bij de Amsterdamse Stadsreiniging werkte (vanaf 1923 als directeur) en internationaal bekend stond als expert op het gebied van afvalverwerking.
Het document illustreert de verschuiving in het denken over afval: van een louter hygiënisch probleem naar een bron van essentiële grondstoffen (zoals papier, metalen en veevoer) die in tijden van isolatie en schaarste van nationaal belang zijn. De verwijzing naar de lessen uit de Eerste Wereldoorlog ("den vorigen wereldoorlog") toont aan dat men probeerde de logistieke fouten uit het verleden te vermijden. A.M. Noppen J. Reitsma Rijksbureau