J. Reitsma

Document

* **Afzender:** De Administrateur van de afdeling Levensmiddelen (etc.) van de Gemeente Amsterdam, J. Reitsma. Deze afdeling was verantwoordelijk voor de hygiëne en ordening van de voedselketen, waaronder de markten. * **Geadresseerde:** De naam van de ontvanger staat niet op de voorzijde; de aanduiding "Z.O.Z." (Zie Ommezijde) wijst erop dat het adres op de achterkant van de kaart/brief staat. Het betreft een marktkoopman of ondernemer. * **Inhoud:** De ontvanger heeft een aanvraag gedaan voor een marktplaats ("het zetten van kramen"), maar heeft de daadwerkelijke vergunning nog niet opgehaald. Hij/zij wordt gemaand dit binnen 5 dagen te doen tegen betaling van 1 gulden aan leges. * **Toon:** Zakelijk, dwingend ("noodig ik U uit binnen 5 dagen", "voorzien moet zijn"). Het is een standaard administratieve herinnering om de bureaucratische gang van zaken op de markt te formaliseren.

Getypte pagina, waarschijnlijk onderdeel van een brief of rapport.

* **Inhoud:** De tekst is een fragment dat een zin afsluit die op een voorgaande pagina is begonnen. Het spreekt over een bepaald "deel van het jaar" dat voor "venters" (straatverkopers) een vergelijkbare economische of praktische waarde heeft als "versche visch" (verse vis). De haaksluiting aan het einde suggereert dat dit een toevoeging of een zijdelingse opmerking was binnen een groter betoog. * **Taalgebruik:** Er wordt gebruikgemaakt van de oude spelling (vóór 1947), te zien aan woorden als "beteekenis" en "visch". De adressering aan "Mr. J. Reitsma" (Meester in de rechten) duidt op een formele of zakelijke correspondentie. * **Typografie:** Het document is vervaardigd op een schrijfmachine met een standaard lettertype uit die periode. De lay-out met de datum en naam bovenaan is kenmerkend voor zakelijke vervolgbladen.

Getypt fragment van een brief of rapport.

* **Taal en spelling:** De tekst is opgesteld in de oude Nederlandse spelling (vóór de hervorming van 1947), herkenbaar aan woorden als "teekenis" (tegenwoordig *betekenis*) en "versche visch" (tegenwoordig *verse vis*). * **Inhoud:** Het fragment maakt een vergelijking tussen een bepaalde periode van het jaar en de handel in verse vis, specifiek vanuit het perspectief van "venters" (straathandelaren). Dit suggereert dat de tekst handelt over seizoensgebonden handel, economische patronen of regelgeving voor marktlui. * **Vorm:** De lay-out met de gecentreerde "1" en de "6" in de rechterbovenhoek is typisch voor administratieve of juridische dossiers waarin verschillende documenten en pagina's genummerd werden voor archivering.

Document

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het Nederlands met de spelling van vóór 1947 (zie "teekenis" en "visch"). * **Inhoud:** De tekst is een fragment dat midden in een zin begint en eindigt met een sluitingshaakje, wat duidt op een afsluiting van een bijzin of een parenthese. De tekst handelt over de sociaaleconomische positie van "venters" (straatverkopers) en vergelijkt het belang van een bepaalde periode met de waarde van "versche visch". * **Structuur:** De ongebruikelijke plaatsing van de cijfers '1' en '6' bovenaan de pagina kan wijzen op een administratieve ordening binnen een groter dossier of een specifiek paginanummeringssysteem.

Getypt verslag/memorandum.

Dit document is een ambtelijk verslag van een gesprek over afvalbeheer en grondstoffenschaarste in het licht van de dreigende oorlogssituatie. De belangrijkste punten zijn: 1. **Samenwerking met het Rijksbureau:** Er is reeds een commissie actief onder het "Rijksbureau Voedselvoorziening in oorlogstijd" die zich bezighoudt met deze problematiek. 2. **Afvalscheiding:** De directeur (Noppen) is een fel tegenstander van het achteraf scheiden van afval bij de vuilnisdienst (behalve voor ijzer via magneten), omdat dit onhygiënisch en onrendabel is. 3. **Bron-scheiding:** De oplossing ligt volgens hem bij het publiek, dat papier, blik en capsules thuis moet scheiden. Hij adviseert om voor de inzameling hiervan bestaande particuliere en charitatieve organisaties (zoals lompenventers en het Leger des Heils) te gebruiken in plaats van de gemeentelijke reinigingsdienst. 4. **Voedselverspilling:** Noppen benadrukt het belang van de "schillenboeren". Hij wijst op de fouten uit de Eerste Wereldoorlog, waarbij het verloren gaan van keukenafval (als veevoer) leidde tot grote economische schade.

Verslag/notulen van een vergadering (vermoedelijk een gemeentelijke marktcommissie).

De tekst is een ambtelijk verslag over de regulering van marktplaatsen. Er is een duidelijke spanning zichtbaar tussen de gewenste orde (vaste bezetting, controleerbare regels) en de praktische onmogelijkheid daarvan voor de kooplieden. De handgeschreven correcties zijn essentieel: * De toevoeging van het woord **"niet"** bij Zoutendijk verandert de strekking van zijn betoog over de heer Seegers volledig. * De toevoeging van **"poelierartikelen"** verduidelijkt welke specifieke handelsproducten bedoeld worden. * De correctie van **"geschapen"** naar **"gezocht"** (bijgestaan door de kanttekening "H gekregen") nuanceert hoe een 'losse' koopman aan zijn plek komt. De gebruikte spelling (bijv. "vireenigen", "zooals") is conform de schrijfwijze van vóór de spellinghervorming van Marchant/De Vries en Te Winkel die pas na 1947 definitief werd aangepast.

Getypte lijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

Dit document bevat de officiële samenstelling van de Amsterdamse Levensmiddelenraad per 1 september 1940. De raad is opgedeeld in een dagelijks bestuur (voorzitter, secretaris, adjuncten), een lijst met kernleden die gespecialiseerde commissies leiden (zoals aardappelen, brood, vlees, brandstoffen), en een lijst met plaatsvervangende leden. De raad weerspiegelt een breed maatschappelijk en economisch spectrum, met vertegenwoordigers van: * De gemeentelijke overheid (wethouders). * Specifieke handelssectoren (commissievoorzitters). * De Kamer van Koophandel. * Winkeliersverenigingen. * Vakcentrales (vakbonden). * Coöperaties. De handgeschreven wijzigingen tonen aan dat dit een werkdocument was. Opvallend is de vervanging van Mevr. L. Huisman-van Kol door Mevr. A. Knüpper-Valkenier en de mutaties in adressen, wat duidt op de noodzaak om de lijst actueel te houden in een dynamische tijd.

Officieel overzicht/ledenlijst.

Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de bestuurlijke structuur van de Amsterdamse Levensmiddelenraad aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. De raad was een cruciaal orgaan voor het beheer van de voedselvoorziening en openbare hygiëne (wasserijen, badhuizen) in de stad. Opvallend is de brede vertegenwoordiging: 1. **Politiek:** Voorzitter F. van Meurs en plaatsvervanger G. Kropman waren beiden wethouders. 2. **Maatschappelijk:** Mevrouwen Hudig-Rotgans en Zegger-Tucker vertegenwoordigden de gezamenlijke vrouwenorganisaties, wat wijst op het belang van de stem van de consument/huisvrouw in het voedselbeleid. 3. **Technisch/Operationeel:** De directeuren van de belangrijkste uitvoerende diensten (Marktwezen, Centrale Levensmiddelenvoorziening, Veemarkt/Abattoir) hadden zitting in de raad om de logistieke keten direct aan te sturen. De indeling met postcodes (Z, W, C) refereert naar de toenmalige Amsterdamse stadsdelen (Zuid, West, Centrum). ---

Administratief bijblad / doorzendblad.

Het betreft een ambtelijk document dat fungeerde als begeleidend schrijven of voortgangsblad voor een dossier met kenmerk "1/69/3". Het gebruik van een standaardformulier ("Model No. 14") uit 1935 duidt op een gestructureerde bureaucratische werkwijze bij de Nederlandse overheid (waarschijnlijk het Ministerie van Algemene Zaken of een gelieerde dienst). De handgeschreven notitie is een korte statusupdate: er heeft overleg plaatsgevonden met een heer Reitsma. De doorgehaalde tekst "Verwacht werd" suggereert dat men aanvankelijk op een document zat te wachten, maar dat dit inmiddels achterhaald is omdat het "praeadvies" (een voorbereidend adviesstuk) reeds is verschenen. De afhandeling van deze specifieke stap vond plaats op 28 oktober 1937, acht dagen nadat het stuk was doorgezonden.

Document

* **Kernboodschap:** De brief pleit voor een tariefverlaging voor tijdelijke ijsventers ten opzichte van reguliere jaarventers. * **Argumentatie:** Reguliere venters kunnen hun vergunning het hele jaar benutten door in de winter over te stappen op andere producten (zoals brandstoffen), terwijl gespecialiseerde ijsventers dat niet kunnen. Daarom wordt voorgesteld om voor hen slechts een pro rata bedrag (1/3 van het jaarbedrag) in rekening te brengen voor het vier maanden durende seizoen. * **Financiële details:** Het voorgestelde tarief is ƒ 1,50 (afgerond van ƒ 1,33) plus ƒ 1,00 aan leges, in plaats van de standaard ƒ 4,00 + ƒ 1,00. * **Administratieve structuur:** Het document toont een gedetailleerde gemeentelijke hiërarchie waarbij de "Administrateur" van een specifieke afdeling (Levensmiddelen, etc.) een beleidsvoorstel voorlegt aan de verantwoordelijke wethouder.

Handgeschreven briefkaart of memobriefje.

* **Inhoud:** Het briefje is een korte zakelijke mededeling aan de heer M. J. Reitsma. De schrijver kondigt aan dat een derde partij, de heer Sixma, diezelfde ochtend telefonisch contact zal opnemen over een bijgevoegde conceptbrief. * **Handschrift:** Het handschrift is een vlot en leesbaar cursief schrift, kenmerkend voor de eerste helft van de 20e eeuw. De afkorting "telef-oneren" is verdeeld over twee regels met een koppelstreepje. * **Terminologie:** Het gebruik van "Den Heer" en "bijgaanden" (met de verbogen -n) duidt op de destijds gangbare formele spelling en etiquette. "Hedenmorgen" is een formeel synoniem voor "vanochtend". * **Stempel:** Links onderaan staat een vage paarse stempel. Hoewel moeilijk leesbaar, lijkt dit een administratieve stempel te zijn, mogelijk "besteld" of een datumstempel ter bevestiging van ontvangst of verwerking.

Afschrift van een officiële brief.

Deze brief is een geleidebrief bij een lijst van "thuiszittende kleinhandelaren" in de gemeente Amsterdam. Het document is een kopie (afschrift) van het origineel. De afzender is het Rijksbureau voor Oude Materialen en Afvalstoffen, een overheidsinstantie die tijdens de bezettingsjaren toezicht hield op de recycling en distributie van schaarse grondstoffen. De term "thuiszittende kleinhandelaren" is cruciaal. In de context van september 1942 verwijst dit zeer waarschijnlijk naar winkeliers die door de bezettingsautoriteiten gedwongen waren hun zaak te sluiten. Dit betrof op grote schaal Joodse ondernemers wiens bedrijven werden "gearijseerd" of geliquideerd, maar het kon ook gaan om niet-Joodse ondernemers wiens zaken gesloten werden in het kader van de economische 'rationalisatie' door de Duitsers. De geadresseerde, Mr. J. Reitsma, was een jurist die betrokken was bij de uitvoering van deze economische maatregelen in Amsterdam. De lijst werd in viervoud (4-voud) verzonden, wat wijst op een uitgebreide administratieve verwerking.

Handgeschreven memo / ambtelijke notitie.

De notitie is een beknopte instructie of herinnering betreffende administratieve gegevens over de handel en distributie in Amsterdam. De schrijver verzoekt om twee zaken: 1. Een statistisch overzicht (**opgave**) van het aantal marktkooplieden in de stad, waarbij een onderscheid gemaakt moet worden tussen de verschillende markten en de status van de kooplieden (vaste standplaatsen versus tijdelijke vergunningen). 2. Informatie met betrekking tot een **rapport over de groentevoorziening** in Amsterdam tijdens de voorgaande winter (de winter van 1940-1941). Het handschrift is vlot en zakelijk. De haak aan de linkerkant groepeert de punten die betrekking hebben op de marktgegevens.

# TRANSCRIPTIE Aan Mevr P. Reitsema en Raad 2e Rozendwarsstraat 9 24/35/2 N.a.v. Uw brief dd. 11 Juli j.l. bericht ik U, dat U zich met dit verzoek dient te wenden tot den heer Breijs, gevestigd op de Centrale Markt, aangezien de door U bedoelde aangelegenheid geheel buiten mijn dienst om gaat. [Onderschrift/Signatuur, mogelijk J.D.] 16/7 '42 [Linksonder in kader:] v.B.

# TRANSCRIPTIE J. Pieterman; geb. 19 - 10 - 1906 adres: Reyer Anslo str 2 ho. in tijdel. dienst sinds 18-8-1942 — geen straf

# TRANSCRIPTIE J. F. Bockelman [onderstreept] pl 67. nieuwwijk

| " D | | 9/183 | S. Hakker | 18/11 '06 | Z | Reitsstraat 31 III | " D | | 10/200 | C. Heilbron | 2/4 '01 | O | Commelinstraat 28 I | punt D | ### PAGINA 3

17.9.08 J 261014 I. Jas 2e J.v. Campenstr. 103 I [v] 26.10.14 J 290697 K. Jas Retiefstr. 37 I [v] 29.6.97 J 220615 S. Jas Weesperstr. 127 I [v] 22.6.15 J 131208 B.v.d. Kar Ben Viljoenstr. 1 II [v] 13.12.08 -3-