Getypte circulaire (brief). 28 mei 1940. [Briefhoofd]
STICHTING
NEDERLANDSCHE MEELCENTRALE

Telefoon № 557530 *
Interc. № DDD I *
Girorek. № 180010

CIRCULAIRE № C.3234.

's-Gravenhage, 28 Mei 1940.
Riouwstraat 170-186.

A/vD. R.

[Handgeschreven paraaf]

[Blauw stempel:] № 1/34/2 M. 1940 28/5 [Handgeschreven:] mitts Sigerm

In aansluiting op de per radio en in de pers bekend gemaakte maatregelen ten opzichte van koffie en thee, zal ik gaarne omgaand van U ontvangen de volgende gegevens:
I. Uw totale voorraad ruwe koffie
II. Uw totale voorraad gebrande koffie
III. Uw totale voorraad thee,
uitgedrukt in kilogrammen netto, op Maandag 27 Mei '40, na beëindiging der werkzaamheden.

Uw opgave dient uiterlijk Donderdagmorgen 30 Mei '40 in mijn bezit te zijn.

U dient er rekening mede te houden, dat zoowel het verpakte als niet verpakte product behoort te worden opgegeven, zoowel de ingeklaarde als de niet-ingeklaarde hoeveelheid, de partijen welke bij Uzelf en die welke elders zijn opgeslagen. Niets mag buiten beschouwing worden gelaten.

Indien U, hetzij van het artikel koffie, hetzij van het artikel thee, een voorraad hebt minder dan 500 kg., kunt U volstaan met mij hiervan zonder meer mededeeling te doen.

DE MEELCENTRALE,

[Handtekening: v. d. Braak (?)]

Directeur.

Aan:
den geadresseerde.

[Handgeschreven rechtsonder:] 1- oud m. Dit document is een officiële oproep van de Stichting Nederlandsche Meelcentrale aan handelaren of grootverbruikers om hun voorraden koffie en thee te rapporteren. De toon is zakelijk en dwingend, wat wordt benadrukt door de onderstreping van de deadline.

Opvallend is de administratieve precisie: er wordt onderscheid gemaakt tussen ruwe en gebrande koffie, en tussen ingeklaarde en niet-ingeklaarde goederen. Er geldt een ondergrens van 500 kg; kleinere voorraden hoeven blijkbaar niet gedetailleerd gespecificeerd te worden, maar er moet wel melding van worden gemaakt. De korte termijn (brief van de 28e, opgave over de 27e, inleveren op de 30e) wijst op een crisissituatie waarin de overheid zeer snel grip wil krijgen op de beschikbare voedselvoorraden. De datum van het document, 28 mei 1940, is cruciaal voor de historische context. Dit is exact twee weken na de Nederlandse capitulatie (15 mei 1940). Nederland bevindt zich in de eerste dagen van de Duitse bezetting.

Hoewel de naam "Meelcentrale" suggereert dat de organisatie alleen over graan gaat, fungeerden de verschillende 'Centrales' en 'Rijksbureaus' in deze periode als uitvoeringsorganen van de Distributiewet. Koffie en thee waren typische overzeese producten die door de oorlogsvoering ter zee onmiddellijk schaars werden.

Dit document markeert het begin van de totale controle over de voedselvoorziening en de aanloop naar de strikte rantsoenering (de "bonnentijd"). De bezetter en de Nederlandse bureaucreatie werkten hier samen om de nationale voorraden te inventariseren, deels om schaarste te beheren en deels om voorraden veilig te stellen voor de Duitse oorlogsmachine. De verwijzing naar eerdere berichten "per radio en in de pers" toont aan hoe de bevolking in deze chaotische meidagen via alle beschikbare kanalen werd geïnformeerd over de nieuwe economische orde. I. Uw