Getypt afschrift van een officiële brief.
Origineel
Getypt afschrift van een officiële brief. 16 mei 1940. De Stadsingenieur (E. van Heemskerck van Beest) namens de Secretaris van Amsterdam (Van Lier). De Burgemeester van Amsterdam. [Linksboven, gestempeld/getypt:] No I / 42 / M. 1940 [met handgeschreven toevoeging:] ^24/5
[Rechtsboven, handgeschreven:] Markhv.
Afschrift. No.584 A.Z.1940.
[Midden boven, handgeschreven:] 480 Km. 1940
DIENST DER PUBLIEKE WERKEN
AMSTERDAM
Raadhuis, Kamer 198.
Amsterdam, 16 Mei 1940. [Rechtsboven een rood omkaderde handgeschreven notitie, deels onleesbaar:] ap Th. Hama. .. Boverse.
[Linksboven handgeschreven:]
Gezien
Whu[...]
Gv
Aan den Heer Burgemeester van Amsterdam.
Raadhuis.
A l h i e r.
Bij dezen deel ik U mede, dat ingevolge Uw opdracht in het perceel Museumplein 17 is gevestigd het "Einkwartierungsamt" voor Duitsche militairen.
Leider: Mr.P.J.Mijksenaar
Plv.Leider: Dr.G.Ph.J.Delfgaauw
Telefoon: 91212 - 91213 - 91214.
Den Hoofdcommissaris van Politie is verzocht Duitsche militairen, die inkwartierings-inlichtingen wenschen, te verwijzen naar dit bureau, dat dag en nacht geopend is.
Bij de toegangswegen van de stad zijn borden geplaatst: "Einkwartierungsamt, Museumplein 17, telefoon 91212 - 91213 - 91214".
EL [Initialen typist]
De Stadsingenieur,
(get.) E.van Heemskerck van Beest.
Voor eensluidend afschrift,
de Secretaris van Amsterdam,
VAN LIER.
--- * Datum en urgentie: De brief is gedateerd op 16 mei 1940. Dit is slechts één dag na de Nederlandse capitulatie (15 mei). Het document illustreert de snelheid waarmee het Amsterdamse stadsbestuur overging tot het faciliteren van de Duitse bezettingsmacht.
* Administratieve continuïteit: Ondanks de inval blijft de gemeentelijke hiërarchie intact. De Stadsingenieur voert een opdracht uit van de Burgemeester (op dat moment Willem de Vlugt). Dit duidt op een beleid van meewerken om de orde in de stad te handhaven.
* Sleutelfiguren:
* Mr. P.J. Mijksenaar: De aangewezen leider, Pieter Mijksenaar, zou later bekend worden als pionier op het gebied van citymarketing en het symbool van de Amsterdamse 'city-vorming'.
* Dr. G.Ph.J. Delfgaauw: De plaatsvervangend leider, Gerardus Delfgaauw, was een vooraanstaand econoom en ambtenaar.
* E. van Heemskerck van Beest: De stadsingenieur die verantwoordelijk was voor de logistieke uitvoering.
* Logistiek: De brief vermeldt dat er direct borden zijn geplaatst bij de toegangswegen van de stad. Dit toont aan dat de infrastructuur van de stad direct werd aangepast aan de behoeften van de invaller.
--- Dit document bevindt zich in de overgangsfase tussen vrede en bezetting. Het "Einkwartierungsamt" (Inkwartieringsbureau) was cruciaal voor de Duitse Wehrmacht om duizenden soldaten onder te brengen in gevorderde hotels, scholen en particuliere woningen in Amsterdam.
De locatie, Museumplein 17, lag in een prestigieuze buurt die gedurende de hele oorlog een centrum van Duitse activiteit zou blijven (zoals het nabijgelegen hoofdkwartier van de Sicherheitspolizei aan de Euterpestraat).
Het gebruik van de term "ingevolge Uw opdracht" in de tekst is kenmerkend voor de vroege bezettingstijd: Nederlandse ambtenaren voerden bevelen uit die vaak door de Duitsers aan de burgemeester waren opgelegd, waarbij de schijn van eigen Nederlands bestuur zo lang mogelijk werd opgehouden. De handgeschreven parafen en registratienummers tonen de nauwgezette bureaucratische verwerking van deze nieuwe realiteit.