Archief 745
Inventaris 745-305
Pagina 201
Dossier 17
Jaar 1940
Stadsarchief

Archiefdocument

6 november 1940. Van: Waarschijnlijk een ambtenaar van de Stadsreiniging of Publieke Werken (initialen vdL/HG). Er staat een handgeschreven paraaf/naam rechtsboven, mogelijk "G. de Boer".

Origineel

6 november 1940. Waarschijnlijk een ambtenaar van de Stadsreiniging of Publieke Werken (initialen vdL/HG). Er staat een handgeschreven paraaf/naam rechtsboven, mogelijk "G. de Boer". vdL/HG.

1/62/39 M.

Handgeschreven: Verzonden 6/11

6 November 1940.

Bewaring en ophalen van afvallen.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Ingevolge Uw opdracht doe ik U onderstaand een kort verslag toekomen van de vergadering van de Vereeniging van Nederlandsche Gemeenten, gehouden op 31 October jl., alwaar de door de Gemeentebesturen, op grond van de Afvallen-besluiten 1940 I en II (Gem.blad 1940, Afdeeling 4, Volgnummer 448), vast te stellen Verordeningen werden besproken. Tal van Gemeentebesturen en -diensten waren aldaar vertegenwoordigd; voor Amsterdam waren mijn ambtgenoot van de Stadsreiniging en ondergeteekende aanwezig.

Allereerst werd in principe de vraag van de bestemming, die gegeven zou moeten worden aan de in te zamelen afvallen (van levensmiddelen en dierlijke afvallen), besproken. Door mijn ambtgenoot van de Stadsreiniging en ondergeteekende werd aangedrongen op het zooveel mogelijk rekening houden met bestaande plaatselijke toestanden en met bestaande Organisaties. Met name doelden wij hier op de schillenboeren, die het overgroote deel van de eetbare afvallen van levensmiddelen gewend zijn op te halen en deze direct aan meestal eigen vee (varkens en runderen) vervoederen. Dit principe werd inderdaad als juist erkend; in de concept-verordening die aan de Gemeentebesturen zal worden toegezonden, zal deze mogelijkheid dus open gelaten worden en zelfs worden aanbevolen als de meest wenschelijke. In steden waar nog geen gilde van schillenboeren bestaat, zal men daarentegen kunnen en zelfs moeten overgaan tot het centraliseeren van de inzameling, teneinde de verzamelde afvallen op een centrale plaats te kunnen verwerken tot veevoeder. Een dergelijk systeem is reeds ingevoerd in Utrecht en Zaandam; de hieraan voor de Gemeentebesturen verbonden kosten aan transport, arbeid en kolen maken het echter voor Amsterdam minder gewenscht.

Met een dergelijk centraal systeem gaat gepaard een vaststelling van prijzen, waarvoor de afvallen aan de centrale moeten worden afgeleverd. Prijsvaststelling voor afvallen, die meerendeels aan eigen vee worden vervoederd, In dit verslag rapporteert een ambtenaar aan de wethouder over een vergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Centraal staat de uitvoering van de "Afvallen-besluiten 1940". Het hoofdpunt is hoe steden moeten omgaan met het inzamelen van keukenafval voor gebruik als veevoer.

De Amsterdamse afgevaardigden pleiten sterk voor het behoud van het systeem met schillenboeren. Zij voeren aan dat deze boeren het afval al efficiënt ophalen en direct aan hun eigen vee voeren. Een gecentraliseerd systeem (zoals in Utrecht of Zaandam), waarbij afval naar een centrale fabriek wordt gebracht om verwerkt te worden, wordt voor Amsterdam als te duur beschouwd vanwege de hoge kosten voor transport, personeel en brandstof (kolen). De schrijver benadrukt dat het toestaan van de schillenboeren in de nieuwe landelijke richtlijnen zal worden opgenomen als de "meest wenselijke" optie. Dit document stamt uit de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (november 1940). Door de oorlogssituatie en de blokkades ontstond er al snel een gebrek aan grondstoffen en veevoer. De bezetter en de Nederlandse overheid voerden strikte regels in om verspilling tegen te gaan en de voedselvoorziening op peil te houden.

De "schillenboer" was een bekend fenomeen in het Nederlandse straatbeeld tot ver na de Tweede Wereldoorlog. In de context van 1940 was hun rol cruciaal: zij zorgden ervoor dat organisch afval niet verloren ging maar werd omgezet in vlees en zuivel. Het document laat zien hoe de gemeente Amsterdam probeerde vast te houden aan bestaande, goedkope logistieke oplossingen in een tijd van toenemende schaarste en centrale regulering.

Samenvatting

In dit verslag rapporteert een ambtenaar aan de wethouder over een vergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Centraal staat de uitvoering van de "Afvallen-besluiten 1940". Het hoofdpunt is hoe steden moeten omgaan met het inzamelen van keukenafval voor gebruik als veevoer.

De Amsterdamse afgevaardigden pleiten sterk voor het behoud van het systeem met schillenboeren. Zij voeren aan dat deze boeren het afval al efficiënt ophalen en direct aan hun eigen vee voeren. Een gecentraliseerd systeem (zoals in Utrecht of Zaandam), waarbij afval naar een centrale fabriek wordt gebracht om verwerkt te worden, wordt voor Amsterdam als te duur beschouwd vanwege de hoge kosten voor transport, personeel en brandstof (kolen). De schrijver benadrukt dat het toestaan van de schillenboeren in de nieuwe landelijke richtlijnen zal worden opgenomen als de "meest wenselijke" optie.

Historische Context

Dit document stamt uit de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (november 1940). Door de oorlogssituatie en de blokkades ontstond er al snel een gebrek aan grondstoffen en veevoer. De bezetter en de Nederlandse overheid voerden strikte regels in om verspilling tegen te gaan en de voedselvoorziening op peil te houden.

De "schillenboer" was een bekend fenomeen in het Nederlandse straatbeeld tot ver na de Tweede Wereldoorlog. In de context van 1940 was hun rol cruciaal: zij zorgden ervoor dat organisch afval niet verloren ging maar werd omgezet in vlees en zuivel. Het document laat zien hoe de gemeente Amsterdam probeerde vast te houden aan bestaande, goedkope logistieke oplossingen in een tijd van toenemende schaarste en centrale regulering.

Kooplieden in dit dossier 31

Aandeel Bedrijfskap.aardapp.-gross.
Afschrijving auto's
Algemene onkosten
Bananen rijpinrichting
Drukwerk & kantoorkosten
Dubieuze Debiteuren
G.G.D. In Waterlooplein
G.G.D. In Waterlooplein " 3.001,40
G.G.D. In Waterlooplein " 820,--
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein " 1.250,--
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
T. Girorekening Nieuwmarkt " 6.655.58
H. van Waterlooplein Bl. Distelweg 6 huis
Intrest en kosten Middenst.bank
Licht- en trammasten en lantaarnpalen Waterlooplein
Loon en Sociale Lasten
Salaris H.G.Ruhe f 144.587.14
Stat.Reserve Centr.Werkg.Ris.Bk.
Terreinen, op Waterlooplein " 202,17
Terreinen, op Waterlooplein " 1.045,--
Te verminderen met de pensioenbijdragen, door het personeel te betalen . . . . . . . . . . . . . . Waterlooplein
Te verminderen met de pensioenbijdragen, door het personeel te betalen . . . . . . . . . . . . . . . Waterlooplein
Vinkeveen aankoop
Alle 31 kooplieden →