Dienstbrief / Circulaire 2 september 1940 Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), Dr. Ph. J. Idenburg (Directeur) Gemeentebesturen (in dit geval specifiek Amsterdam) № 709 L.M. 1940 3/9
CENTRAAL BUREAU VOOR DE STATISTIEK.
's GRAVENHAGE, 2 September 1940.
Oostduinlaan 2.
Tel.int.M.M.M., toestel 266.

Afd. v. Econ. en Soc. Stat.
ch no. 239

Betreffende: enquête handel in
oude materialen en afvalstoffen.
zie mijn vorig schrijven van 5 Aug.
j.l. no.ch 47 en van 26 Aug. j.l.
no.ch 19 4.

Aan de Gemeentebesturen.

[Stempel in paars: № 1/62/22 M. 1940]
[Handgeschreven aantekeningen bovenaan: Ru, XM t b.]

[Stempel links: Gezien, met paraaf]

Het is mij gebleken, dat verschillende hande-
laren niet tijdig in staat zijn geweest om overeenkomstig de
Bekendmakingen van het Departement van 7 Augustus l.l. en
26 Augustus l.l. U de noodige inlichtingen (op formulier
ch 37) omtrent hun bedrijf te verstrekken.

Met het oog daarop verzoek ik U degenen, die
zich met dit doel na heden nog bij U mochten aanmelden, voor
zooverre zij de vertraging aannemelijk weten te maken, alsnog
in de gelegenheid te stellen om bedoelde inlichtingen te
verstrekken.

Hierbij merk ik op, dat niet alleen straat-
handelaren voor aanmelding bij het gemeentebestuur in aan-
merking komen, doch alle handelaren (ook tusschen-, of groot-
handelaren) die niet rechtstreeks van mijn Bureau een formu-
lier ter invulling hebben ontvangen. Er moeten dus geen han-
delaren naar mijn Bureau verwezen worden.

Tenslotte verzoek ik U de ingevulde formulie-
ren ch 37, welke bij ontvangst van dit schrijven reeds gereed
zijn, terstond aan mijn Bureau in te zenden en de andere, naar-
mate zij gereed komen, te laten volgen.

De Directeur van het
Centraal Bureau voor de Statistiek,
[Handtekening: Ph. Idenburg]
(Dr. Ph. J. IDENBURG).

[Kaderstempel linksonder:]
De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en
Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen stelt deze
in handen van den Heer Directeur van het Markt-
wezen ~~om advies~~ ter verdere be-
handeling
A'dam, 5 September 1940.

[Links onderaan:] No. 85-'40 Vrd. * Inhoud: Het CBS verzoekt gemeenten om handelaren in "oude materialen en afvalstoffen" (schroot, oud papier, etc.) alsnog de gelegenheid te geven zich te registreren via formulier 'ch 37'. Dit geldt voor zowel straathandelaren als groothandelaren. Het document benadrukt dat deze handelaren zich bij de gemeente moeten melden en niet rechtstreeks bij het CBS.
* Admissie/Afhandeling: De stempel linksonder toont de ambtelijke weg in Amsterdam. De wethouder stuurt het document op 5 september 1940 door naar de Directeur van het Marktwezen voor verdere afhandeling. De tekst "om advies" is doorgehaald en vervangen door "ter verdere behandeling", wat duidt op een directe opdracht tot uitvoering.
* Vorm: Typisch ambtelijk schrijven uit de vroege bezettingsperiode, waarbij de bestaande Nederlandse bureaucratische structuren nog volledig intact zijn. * Historische periode: Dit document dateert van september 1940, slechts enkele maanden na de Nederlandse capitulatie. De Duitse bezetter begon vrijwel direct met het inventariseren van grondstoffen en middelen die van belang waren voor de oorlogseconomie.
* Grondstoffenschaarste: "Oude materialen en afvalstoffen" werden cruciaal naarmate de oorlog vorderde en de aanvoer van nieuwe grondstoffen stokte. Deze enquête was een eerste stap in de centrale beheersing van de distributie en recycling van materialen zoals metalen, textiel en rubber.
* Dr. Ph. J. Idenburg: Philip Idenburg was directeur van het CBS van 1939 tot 1966. Hij bleef tijdens de oorlog in functie en probeerde de onafhankelijkheid van het bureau te waarborgen, hoewel het CBS verplicht werd data te verzamelen voor de bezetter.
* Bureaucratie onder bezetting: Het document illustreert hoe de bezettingsmacht gebruikmaakte van het bestaande Nederlandse ambtenarenapparaat (het CBS en de gemeentebesturen) om hun beleid uit te voeren zonder direct zelf in te grijpen op lokaal niveau.