Archief 745
Inventaris 745-305
Pagina 276
Dossier 95
Jaar 1940
Stadsarchief

Getypte statistische tabel (typoscript).

1 januari 1940 (peildatum inwoners).

Origineel

Getypte statistische tabel (typoscript). 1 januari 1940 (peildatum inwoners). | Namen der wijken | overwegend karakter der bebouwing | overwegend karakter der bevolking | aantal inwoners 1 Jan. 1940 | oppervlakte in km 2 | aantal x door straat | aantal x huis aan huis | niet invullen |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| Kern oude stad | winkels, kantoren, 4 hoogbouw | gemengd | 14.000 | 0,91¹⁾ | | | |
| Westelijke eilanden | 4 hoogbouw | arbeiders | 12.000 | 0,43¹⁾ | | | |
| Jordaan | 4 hoogbouw | arbeiders | 32.000 | 0,65 | | | |
| Grachtengordel | 4 hoogbouw, oude patriciërshuizen, beneden en bovenwoningen | kleine middenstand, betergesitueerden | 29.000 | 1,76 | | | |
| Jodenbuurt; Weesperstr. en omg. | 4 hoogbouw | arbeiders, kleine middenstand | 27.000 | 1,21 | | | |
| Plantage; Sarphatistr. en omg. | 4 hoogbouw, bov. en benedenwoningen | middenstand | 7.000 | 0,63¹⁾ | | | |
| Oostelijke eilanden | 4 hoogbouw | arbeiders | 17.000 | 1,09¹⁾ | | | |
| | | | | | | | |
| Spaarndammer- en Zeeheldenbuurt | 4 hoogbouw | arbeiders | 25.000 | 0,81 | | | |
| Westerpark - v.Lennepkade | 4 hoogbouw | arbeiders, kleine middenstand | 86.000 | 2,52 | | | |
| v.Lennepkade - Vondelpark | 4 hoogbouw, bov. en benedenwoningen | middenstand | 31.000 | 1,27 | | | |
| Schinkelbuurt | 3 en 4 hoogbouw | arbeiders, middenstand | 7.000 | 0,32 | | | |
| | | | | | | | |
| Admiraal de Ruyterweg en omg. Landlust | 3 en 4 hoogbouw | middenstand, kleine middenstand arbeiders | 47.000 | 1,62 | | | |
| Hoofdweg en omgeving | 4 hoogbouw | arbeiders, kleine middenstand | 52.000 | 4,19 | | | |
| Hoofddorpplein en omgeving | 3 en 4 hoogbouw | kleine middenstand | 21.000 | 0,51 | | | |
| Landel. gebied West met oude kommen van Sloterdijk, Sloten, Osdorp | eengezinshuizen | gemengd | 7.500 | 55,30¹⁾ | | | |
| | | | | | | | |
| Museum-, Concertgeb.-Willemsp. buurt | boven- en benedenwoningen, heerenhuizen, villa's, 4 hoogbouw | middenstand, welgestelden | 34.000 | 1,88 | | | |
| Oude en Nieuwe Pijp | 3 en 4 hoogbouw, bov. en benedenwoningen, heerenhuizen | arbeiders, kleine middenstand middenstand | 70.000 | 1,62 | | | |
| | | | | | | | |
| Stadionbuurt | 3 en 4 hoogbouw | middenstand | 19.000 | 1,60 | NIET BEKEND | NIET BEKEND | |
| Amstelv.weg bez. Ringspoorweg | eengezinshuizen | middenstand | 2.000 | 4,51 | | | |
| Apollolaan en omgeving | boven- en benedenwoningen, heerenhuizen, villa's, 4 en 5 hoogbouw (flats) | welgestelden | 13.000 | 1,50 | | | |
| | | | | | | | |
| Noorder- en Zuider-Amstellaan en omgeving | 3 en 4 hoogbouw, heerenhuizen | middenstand, betergesitueerden | 22.000 | 0,93 | | | |
| Amstellaan en Lekstraat en omg. | 3 en 4 hoogbouw | kleine middenstand | 28.000 | 3,74 | | | |
| | | | | | | | |
| Weesperzijde, Oosterpark en omg. | 4 hoogbouw, boven- en benedenwoningen | arbeiders, kleine middenstand, middenstand | 28.000 | 1,16 | | | |
| Dapper- en Indische buurt | 4 hoogbouw | arbeiders | 65.000 | 1,60¹⁾ | | | |
| Afrikaansche buurt | 2,3 en 4 hoogbouw | arbeiders, kleine middenstand | 20.000 | 0,42 | | | |
| Watergraafsmeer | 2 hoogbouw, boven- en benedenwoningen | middenstand | 22.000 | 7,50 | | | |
| Tuindorp Watergraafsmeer | eengezinshuizen | arbeiders, kleine middenstand | 7.000 | 1,13 | | | |
| | | | | | | | |
| Buiksloterham en Nieuwendammerham | 2 hoogbouw, eengezinshuizen | arbeiders, kleine middenstand | 31.000 | 2,02¹⁾ | | | |
| Tuindorp Oostzaan | eengezinshuizen | arbeiders | 9.000 | 1,29 | | | |
| Tuindorp Nieuwendam | eengezinshuizen | arbeiders | 4.500 | 0,46 | | | |
| Tuindorp Buiksloot | eengezinshuizen | arbeiders | 4.500 | 0,18 | | | |
| Landelijk gebied Noord met oude kommen van Buiksloot, Nieuwendam, Ransdorp, enz. | eengezinshuizen | gemengd | 6.500 | 40,15 | | | |
| | | | 800.000 | 171,22²⁾ | | | |

1) Zonder het aansluitend havengebied.
2) Met ingebrip van het havengebied. Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de sociaal-economische en ruimtelijke opbouw van Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende observaties:

  • Sociaal-economische gelaagdheid: De wijken worden expliciet gecategoriseerd naar de klasse van de bewoners ("arbeiders", "middenstand", "welgestelden"). Dit weerspiegelt de sterke verzuiling en sociale scheiding van die tijd.
  • Demografie: Amsterdam bereikte rond deze tijd het ronde getal van 800.000 inwoners. De Pijp en de omgeving Westerpark/v.Lennepkade waren met respectievelijk 70.000 en 86.000 inwoners de dichtstbevolkte gebieden.
  • Stedelijke ontwikkeling: De tabel toont de overgang tussen de oude stad (hoogbouw/winkels) en de toenmalige nieuwbouw (Tuindorpen en het "Landelijk gebied"), die toen nog een zeer lage bevolkingsdichtheid hadden.
  • Onbekende gegevens: De kolommen "aantal x door straat" en "aantal x huis aan huis" zijn verticaal gemarkeerd met "NIET BEKEND". Dit suggereert dat het document bedoeld was voor een specifiek onderzoek (mogelijk distributie, luchtbescherming of een ander administratief doel) waarvoor deze data nog verzameld moesten worden. De peildatum van 1 januari 1940 is historisch cruciaal. Het is slechts vier maanden voor de Duitse inval in Nederland (mei 1940). De gedetailleerde registratie van de "Jodenbuurt" en de sociaal-economische status van wijken kreeg tijdens de bezetting een sinistere lading, aangezien dit soort administratieve overzichten door de bezetter werden gebruikt voor de uitvoering van de Holocaust en de inzet van de Arbeitseinsatz.

Daarnaast is de tabel een tijdcapsule van de gemeentelijke herindeling en de groei van de stad; gebieden als Sloterdijk, Sloten en Osdorp worden nog als "landelijk gebied West" omschreven met slechts 7.500 inwoners, lang voordat de grootschalige naoorlogse Westelijke Tuinsteden werden gerealiseerd. De voetnoten over het havengebied wijzen op het belang van de Amsterdamse haven voor de economische statistieken van die periode.

Samenvatting

Dit document biedt een gedetailleerd overzicht van de sociaal-economische en ruimtelijke opbouw van Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Enkele opvallende observaties:

  • Sociaal-economische gelaagdheid: De wijken worden expliciet gecategoriseerd naar de klasse van de bewoners ("arbeiders", "middenstand", "welgestelden"). Dit weerspiegelt de sterke verzuiling en sociale scheiding van die tijd.
  • Demografie: Amsterdam bereikte rond deze tijd het ronde getal van 800.000 inwoners. De Pijp en de omgeving Westerpark/v.Lennepkade waren met respectievelijk 70.000 en 86.000 inwoners de dichtstbevolkte gebieden.
  • Stedelijke ontwikkeling: De tabel toont de overgang tussen de oude stad (hoogbouw/winkels) en de toenmalige nieuwbouw (Tuindorpen en het "Landelijk gebied"), die toen nog een zeer lage bevolkingsdichtheid hadden.
  • Onbekende gegevens: De kolommen "aantal x door straat" en "aantal x huis aan huis" zijn verticaal gemarkeerd met "NIET BEKEND". Dit suggereert dat het document bedoeld was voor een specifiek onderzoek (mogelijk distributie, luchtbescherming of een ander administratief doel) waarvoor deze data nog verzameld moesten worden.

Historische Context

De peildatum van 1 januari 1940 is historisch cruciaal. Het is slechts vier maanden voor de Duitse inval in Nederland (mei 1940). De gedetailleerde registratie van de "Jodenbuurt" en de sociaal-economische status van wijken kreeg tijdens de bezetting een sinistere lading, aangezien dit soort administratieve overzichten door de bezetter werden gebruikt voor de uitvoering van de Holocaust en de inzet van de Arbeitseinsatz.

Daarnaast is de tabel een tijdcapsule van de gemeentelijke herindeling en de groei van de stad; gebieden als Sloterdijk, Sloten en Osdorp worden nog als "landelijk gebied West" omschreven met slechts 7.500 inwoners, lang voordat de grootschalige naoorlogse Westelijke Tuinsteden werden gerealiseerd. De voetnoten over het havengebied wijzen op het belang van de Amsterdamse haven voor de economische statistieken van die periode.

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis

Thema's

Dwang/Vordering Jodenster/Maatregelen

Kooplieden in dit dossier 31

Aandeel Bedrijfskap.aardapp.-gross.
Afschrijving auto's
Algemene onkosten
Bananen rijpinrichting
Drukwerk & kantoorkosten
Dubieuze Debiteuren
G.G.D. In Waterlooplein
G.G.D. In Waterlooplein " 3.001,40
G.G.D. In Waterlooplein " 820,--
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein " 1.250,--
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
T. Girorekening Nieuwmarkt " 6.655.58
H. van Waterlooplein Bl. Distelweg 6 huis
Intrest en kosten Middenst.bank
Licht- en trammasten en lantaarnpalen Waterlooplein
Loon en Sociale Lasten
Salaris H.G.Ruhe f 144.587.14
Stat.Reserve Centr.Werkg.Ris.Bk.
Terreinen, op Waterlooplein " 202,17
Terreinen, op Waterlooplein " 1.045,--
Te verminderen met de pensioenbijdragen, door het personeel te betalen . . . . . . . . . . . . . . Waterlooplein
Te verminderen met de pensioenbijdragen, door het personeel te betalen . . . . . . . . . . . . . . . Waterlooplein
Vinkeveen aankoop
Alle 31 kooplieden →