Getypte toelichting bij een ontwerp-verordening (doorslag of origineel typoscript). TOELICHTING.

De bovenstaande ontwerp-verordening heeft ten doel voorschriften te geven ten aanzien van de inzameling van afvallen van levensmiddelen en cadavers van honden en katten. De kern van het ontwerp wordt gevormd door een algemeene plicht om de genoemde afvalstoffen te bewaren en ter beschikking te houden van de gemeentebesturen of door de gemeentebesturen aangewezen personen of lichamen. De wijze waarop de afvalstoffen zullen moeten worden bewaard en ter beschikking gehouden zal voor elke gemeente worden bepaald bij gemeentelijke verordening waarbij de gemeenteraden er zorg voor dienen te dragen, dat de verordeningen in overeenstemming zijn met door den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij gegeven aanwijzingen.

Dit systeem is gevolgd aangezien het alleen op deze wijze mogelijk werd geacht voldoende rekening te houden met de plaatselijke verschillen en tevens de uniformiteit in de voornaamste bepalingen te handhaven. Dit standpunt is ook bij de verdere uitwerking van het ontwerp in het oog gehouden.

De zorg voor de inzameling is opgedragen aan de colleges van Burgemeester en Wethouders van de gemeenten. Bepaald is daarbij evenwel dat, indien bij de inzameling particuliere personen of lichamen worden ingeschakeld, aan deze personen of lichamen vergunningen moeten worden uitgereikt, waaraan alle voorwaarden zullen kunnen worden verbonden noodig om een doeltreffende inzameling te waarborgen. Ook Burgemeester en Wethouders zijn verplicht zich te gedragen naar de aanwijzingen door of vanwege den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij gegeven. Tevens ligt het in het voornemen de gemeentebesturen bij rondschrijven met eenigen nadruk te verzoeken bij de inzameling zooveel mogelijk particuliere personen, die thans reeds hun beroep maken van het ophalen van afvallen, instellingen van weldadigheid en oorlogsinvaliden in te schakelen. Indien door de ingeschakelde personen niet voldaan wordt aan de gestelde voorwaarden zijn de Burgemeester en Wethouders verplicht de uitgereikte vergunning in te trekken.

[Handgeschreven in marge:] Ventgeld

Voorts bevat het ontwerp, naast de gebruikelijke bepalingen van juridischen aard, de verplichting voor de gemeentebesturen om binnen één maand na de inwerkingtreding van het ontwerp, de voor de uitvoering vereischte gemeentelijke verordening tot stand te brengen. Bij nalatigheid van den Raad en Burgemeester en Wethouders zullen de noodzakelijke voorschriften voor de betreffende gemeente worden vastgesteld door den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij. Eenzelfde handelwijze kan worden gevolgd indien een gemeentebestuur zou nalaten de verordening in overeenstemming te brengen met naderhand gegeven aanwijzingen.

--- * Doel van de verordening: Het document beschrijft een centrale regeling om de inzameling van afval (met name etensresten voor veevoer) en kadavers te stroomlijnen. Dit was noodzakelijk voor de voedselvoorziening en hygiëne.
* Bestuurlijke verhoudingen: Er is sprake van een sterke top-down sturing. Hoewel gemeenten eigen verordeningen moeten maken, moeten deze strikt de aanwijzingen van de Secretaris-Generaal volgen. Bij weigering of traagheid kan de Secretaris-Generaal de regels simpelweg opleggen, wat wijst op de inperking van de gemeentelijke autonomie.
* Sociale component: Opvallend is de instructie om specifiek oorlogsinvaliden en liefdadigheidsinstellingen in te zetten voor de inzameling. Dit was een manier om deze kwetsbare groepen in een tijd van schaarste van een inkomen te voorzien (het zogenaamde 'schillen ophalen').
* Handgeschreven noot: De term "Ventgeld" refereert waarschijnlijk aan de belasting die geheven werd op het aan huis ophalen of verkopen van goederen. Mogelijk werd overwogen of deze inzamelaars hiervan vrijgesteld moesten worden of juist hieraan onderworpen waren.

--- Dit document stamt zeer waarschijnlijk uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens deze jaren werden ministeries geleid door Secretarissen-Generaal die vaak verregaande bevoegdheden hadden onder Duits toezicht. De schaarste aan grondstoffen en veevoer maakte de inzameling van keukenafval (slachtafval en 'schillen') tot een zaak van nationaal belang. Kadavers werden ingezameld voor de destructie-industrie om vetten en beendermeel te winnen. Het inschakelen van oorlogsinvaliden (vermoedelijk uit de Eerste Wereldoorlog of de Meidagen van 1940) was een bekend fenomeen in de sociale zorg van die tijd.