Slotpagina van een officiële verordening (pagina 4). -4-

zijn bevoegd zich van bepaalde door hen aangewezen personen te doen verge-
zellen. In dat geval wordt hiervan in het proces-verbaal melding gemaakt.

Artikel 12.

Door of vanwege den Secretaris-Generaal kan in naar zijn oordeel daarvoor
in aanmerking komende gevallen of groepen van gevallen geheel of gedeelte-
lijk ontheffing worden verleend van de bepalingen van de artikelen 2 tot en
met 6 van deze verordening. Aan de ontheffing kunnen voorwaarden verbonden
worden.

Artikel 13.

Deze verordening treedt in werking één maand na den dag van haar afkondi-
ging met uitzondering van de artikelen 3 en 9, welke in werking treden
met ingang van den dag na dien van de afkondiging. Zij kan worden aangehaald
als

"Afvallenverordening 1940 I".

's-Gravenhage, De Secretaris-Generaal van het Dep.
De Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij.
van Binnenlandsche Zaken, Dit document vormt het slot van de Afvallenverordening 1940 I. Het bevat de artikelen 12 en 13, alsmede de ondertekeningsformule.

• Artikel 12 geeft de Secretaris-Generaal de bevoegdheid om ontheffingen te verlenen voor specifieke gevallen met betrekking tot de kernbepalingen van de verordening (artikelen 2 t/m 6). Dit wijst op een centraal gestuurde regelgeving waarbij flexibiliteit op administratief niveau behouden blijft.
• Artikel 13 regelt de inwerkingtreding. Opvallend is dat de artikelen 3 en 9 onmiddellijk (daags na afkondiging) van kracht worden, terwijl de rest van de verordening een overgangstermijn van een maand kent. Dit suggereert dat de artikelen 3 en 9 dringende maatregelen bevatten.
• Ondertekening: De verordening is ondertekend door de Secretarissen-Generaal van twee departementen: Binnenlandse Zaken en Landbouw en Visserij. Dit duidt op een gezamenlijk belang, waarschijnlijk gerelateerd aan de voedselvoorziening en openbare orde. De verordening dateert uit de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland (1940). Na het vertrek van de Nederlandse regering naar Londen in mei 1940, bleven de Secretarissen-Generaal achter als de hoogste Nederlandse ambtenaren. Zij stonden onder direct toezicht van het Duitse bestuur (het Reichskommissariat), maar voerden het dagelijks bestuur uit.

De term "Afvallen" in deze context verwijst hoogstwaarschijnlijk naar slachtafval of bijproducten van de landbouw. In een tijd van toenemende schaarste en de invoering van distributie (rantsoenering) was het essentieel om elk restproduct van de voedselketen te reguleren. Dergelijke verordeningen zorgden ervoor dat afvalstoffen (zoals vetten of beenderen voor zeep- of lijmproductie) niet verloren gingen of op de zwarte markt belandden, maar centraal verzameld en verwerkt werden voor de oorlogseconomie of de noodzakelijke voedselvoorziening.