Archiefdocument
Origineel
Zondag 11 augustus 1940. [Linksboven:] No 11/36/1
[Midden, paars stempel:] M. 1940
[Rechtsboven:] Zondag 11 Augustus 1940 in Haag?
Ge-achte Heer
Met deze kom ik u berichten Heer dat het
met de vergunning van mij al lang is af-
geloopen want ik heb al drie weken steun.
En ik had wel zelf gekomen Ge-achte
Heer maar ik kon niet weg tewijl mijn vrouw
erg ziek is geworden moest ik wel de handel
er mit op houden Heer tot mijn spijt.
Daarom vraag ik u beleefd aan als het voor-
bij is mij weer toegang te geven pleger.
Nu Heer nu weet u het nu. Als ik de Mark[t]
nog eens noodig heb of u dan zoo vriendelijk. De brief is een aangrijpend voorbeeld van een burger die zich in een precaire sociaal-economische positie bevindt. De schrijver richt zich tot een ambtenaar (waarschijnlijk van de afdeling Marktwezen, gezien het stempel "M") om zijn afwezigheid en het vervallen van zijn vergunning te verklaren.
- Taalgebruik: De tekst bevat verschillende spellingvarianten die wijzen op een beperkte formele scholing en een fonetische weergave van spraak, zoals "tewijl" (terwijl), "mit" (mee/met) en de constructie "had wel zelf gekomen" (was wel zelf gekomen). De constante herhaling van "Heer" en "Ge-achte Heer" getuigt van een zeer onderdanige houding ten opzichte van het gezag.
- Inhoud: De kern van de brief is dat de schrijver zijn handel heeft moeten staken omdat zijn vrouw ernstig ziek is geworden. Hierdoor is hij zijn vergunning kwijtgeraakt en is hij nu afhankelijk van de "steun" (werkloosheidsuitkering). Hij doet een preventief beroep op de welwillendheid van de ambtenaar om in de toekomst weer een marktvergunning te mogen krijgen.
- Administratieve context: De stempels duiden erop dat de brief is opgenomen in een officieel dossier. De afkorting "pleger" aan het eind van een zin is mogelijk een verschrijving of een eigenzinnige afkorting van een beleefdheidsformule. De datum, 11 augustus 1940, plaatst het document in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de oorlog niet direct wordt genoemd, was de economische situatie voor kleine zelfstandigen in die tijd uiterst onzeker. De "steun" waarnaar wordt verwezen, was de karige werklozensteun die in de jaren '30 was ingevoerd en die gepaard ging met strenge controle en sociale stigmatisering. Het verlies van een marktvergunning betekende voor een handelaar het verlies van zijn onafhankelijkheid en bestaanszekerheid. De locatie-aanduiding "in Haag?" suggereert dat de brief betrekking heeft op de markten in Den Haag. Marktwezen