Dienstbrief / Circulaire September 1940 Dienst der Gemeentelijke Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen, Amsterdam DIENST DER GEM. WASCH- EN SCHOONMAAK-, BAD- EN ZWEMINRICHTINGEN.

Nº 1/83/M.1940 ½ Amsterdam, September 1940.

Aan de Directies van Gemeente-
Diensten en -Bedrijven.

In verband met de te nemen verduisteringsmaatregelen in de a.s. wintermaanden, dient, voor wat het schoonmaken der kantoorgebouwen aangaat, vast te staan of buiten de kantooruren die schoonmaak en het eventueel aanmaken der kachels bij kunstlicht kunnen geschieden.

Mocht dit niet mogelijk zijn, wijl vensters e.d. niet verduisterd kunnen worden, dan zal de schoonmaak tijdens de kantooruren plaats moeten vinden.

In dit geval is het geboden, dat van den kant van Uw Dienst of Bedrijf zooveel mogelijk medewerking verleend wordt voor een vlot verloop van het schoonmaakwerk, terwijl mijnerzijds alles in het werk gesteld zal worden om de schoonmaak te doen verloopen zonder, in elk geval met een zoo gering mogelijke stoornis in de werkzaamheden van Uw Dienst.

De betreffende opzichter van den Schoonmaakdienst zal zich met een Uwer bevoegde ambtenaren, Uwerzijds nader aan te wijzen, in verbinding stellen teneinde deze aangelegenheid definitief te regelen.

De Directeur van den Dienst der Gem.
Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminr.,

Ir. F. TIMMERS.

1. • Taal en spelling: Het document is gesteld in het Nederlands van voor de spellinghervorming van 1947 (bijv. "zooveel", "mijnerzijds", "den", "aangelegenheid"). De toon is formeel en ambtelijk.
2. Inhoud: De kern van de brief is een logistiek probleem veroorzaakt door de oorlogsomstandigheden. Schoonmaakwerk gebeurde normaliter buiten kantoortijden (vroege ochtend of avond). Vanwege de verplichte verduistering mag er dan geen licht naar buiten schijnen. Als een gebouw niet afdoende verduisterd kan worden, moet de schoonmaak noodgedwongen naar de daguren (tijdens kantoortijd) worden verplaatst.
3. Organisatie: De brief is ondertekend door Ir. F. Timmers. De Dienst der Gemeentelijke Wasch- en Schoonmaak-, Bad- en Zweminrichtingen (GWZ) was een belangrijke Amsterdamse gemeentedienst die verantwoordelijk was voor de hygiëne in publieke gebouwen en de exploitatie van badhuizen. Dit document stamt uit september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1940). De verduisteringsvoorschriften waren een van de eerste ingrijpende maatregelen waar burgers en instanties mee te maken kregen. Ze waren bedoeld om geallieerde bommenwerpers het navigeren en het vinden van doelen onmogelijk te maken.

De brief illustreert de pragmatische manier waarop het ambtelijk apparaat in Amsterdam probeerde door te draaien onder de nieuwe beperkingen van de bezetting. Het toont aan dat zelfs zoiets alledaags als het schoonmaken van kantoren en het aanmaken van de kachels (voor verwarming) een complexe planning vereiste door de dreiging van luchtaanvallen en de strikte handhaving van de verduistering.