Archiefdocument
Origineel
23 januari 1940. [Rechtsboven handgeschreven:]
ter. Mr. Sixma
[Midden boven:]
vP/HG.
[Linksboven:]
2A/1/2 M.
1
Aardappelprijzen.
[Rechtsboven:]
23 Januari 1940.
[Midden handgeschreven onder een schuine hoek:]
Verzonden 24/1 - '40
[Rechtsonder de datum:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .
[Hoofdtekst:]
Ten vervolge op mijn rapport d.d. 15 dezer (No. 2A/1/1 M.) heb ik de eer U te berichten, dat de Regeering (Nederlandsche Akkerbouw Centrale) met ingang van 17 en van 22 Januari jl. de prijzen der door haar opgeslagen aardappelen, welke de Amsterdamsche Vereeniging van Groothandelaren in aardappelen moet verkoopen, telkens met ƒ 0,50 per 100 kg heeft verhoogd. Blijkens dezerzijds terzake van de voornoemde Centrale verkregen inlichtingen, is deze prijsverhooging het gevolg van de ongunstige weersomstandigheden: de vorst heeft namelijk de laatste weken den aanvoer en dus het aanvullen der Regeerings-voorraden hier ter stede verhinderd; deze voorraden, die, zooals ik in mijn in den aanhef genoemd rapport mededeelde, 70.000 hl. bedroegen, zijn thans tot op ± de helft verminderd. Aangezien Amsterdam van de hier bedoelde soorten aardappelen (Zeeuwsche bonten en blauwen alsmede bintjes) ± 12.000 hl. per week verbruikt, is de thans bestaande voorraad voldoende voor nog ± 3 weken, ook als in dien tijd, door aanhoudende vorst, geen nieuwe aanvoer zou kunnen plaatsvinden. Naast dit verbruik van ± 12.000 hl. per week, staat nog een verbruik van ± 6.000 hl. per week aan polder-aardappelen, welke de grossiers (tot nu toe zonder tusschenkomst der Regeering) bij de boeren in de IJpolders * Kern van de melding: De Rijksregering heeft de aardappelprijzen in korte tijd tweemaal verhoogd met in totaal 1 gulden per 100 kg.
* Oorzaak: Extreme vorst belemmert de aanvoer naar Amsterdam, waardoor de centrale noodvoorraden niet aangevuld kunnen worden.
* Voorraadstatus: De voorraad is in korte tijd gehalveerd van 70.000 naar circa 35.000 hectoliter. Bij een wekelijks verbruik van 12.000 hl is er nog voor ongeveer 3 weken aan 'regeeringsvoorraad'.
* Diversificatie: Naast de gereguleerde aanvoer is er een aanzienlijke informele stroom van 6.000 hl per week direct van boeren uit de IJpolders (polder-aardappelen). Dit document stamt uit januari 1940, de periode van de "Mobilisatie" vlak voor de Duitse inval in Nederland. Hoewel Nederland nog neutraal was, heerste er al een staat van paraatheid. De overheid had de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (NAC) opgericht om de voedselvoorziening te reguleren en prijzen te beheersen in tijden van internationale spanning.
De winter van 1939-1940 was bovendien een van de strengste winters van de 20e eeuw. De bevroren waterwegen en geblokkeerde wegen maakten de distributie van levensmiddelen zeer moeizaam, wat in dit rapport direct wordt gelinkt aan de stijgende prijzen en slinkende voorraden in de hoofdstad. De handgeschreven notitie "Mr. Sixma" verwijst waarschijnlijk naar de toenmalige Amsterdamse secretaris of een hoge ambtenaar betrokken bij de voedselvoorziening.