Handgeschreven ambtelijke notitie of rapportage (pagina 2). 23 januari 1940. [Linksboven:] 2)

thans f 3,50 per Hl. Deze prijs is thans dus f 0,05 per kg bij den boer.
De Nederlandsche Akkerbouw Centrale acht dit niet onredelijk: zij deelde mij ~~zoodat niet te verwachten is,~~ vertrouwelijk mede, dat zij haar prijzen niet [?] andermaal zal verhoogen, terwijl de Regeering niet bevreesd is, om de prijzen van de polderaardappelen, die eigendom zijn der boeren, te regelen. Daartoe bestaat trouwens voor de Regeering, in verband met het bovenstaande, geen aanleiding. Door het feit, dat de prijzen der Regeerings aardappelen waarschijnlijk niet verder zullen stijgen, wordt intusschen ook de prijsstijging der polderaardappelen geremd; zouden deze veel duurder worden, dan zouden ze niet meer door het publiek worden gekocht en zouden uitsluitend de Regeerings-~~voorraden~~ aardappelen worden verbruikt. ~~Vast~~

[Marge links:] |, zoals de meergenoemde Centrale mij nog mededeelde,|

staat, dat, indien de Regeeringsvoorraden en de op grond daarvan door de ~~Centrale~~ Regeering uitgevaardigde prijzen niet hadden bestaan, de aardappelprijzen tijdens deze vorstperiode nog belangrijk hooger zouden zijn geweest.

Als uitvloeisel der hier~~behandelde~~besproken prijsstijging heeft ook de georganiseerde kleinhandel, blijkens de hierbij overgelegde circulaire, m.i.v. heden de (minimum) aardappelprijzen voor den detail-verkoop ~~verhoogd~~ met ± 1 cent per kg verhoogd.

[Handtekening/Initialen]
23/1 '40 mp. De tekst is een ambtelijk verslag over de prijsvorming van aardappelen in de winter van 1940. De schrijver analyseert de wisselwerking tussen de "Regeringsaardappelen" (voorraden die door de overheid worden beheerd om de markt te stabiliseren) en de "polderaardappelen" (het private bezit van boeren).

Er wordt gesteld dat de aanwezigheid van overheidsvoorraden en de prijsstelling door de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (NAC) een remmend effect hebben op de markt. Zonder deze interventie zouden de prijzen tijdens de toenmalige "vorstperiode" (waarin transport en oogst bemoeilijkt werden) aanzienlijk hoger zijn uitgevallen. De tekst eindigt met de constatering dat ook de detailhandel de prijzen voor de consument met ongeveer 1 cent per kilo heeft verhoogd. De vele correcties wijzen op een concepttekst die nauwkeurig geformuleerd moest worden, waarschijnlijk vanwege de economische gevoeligheid van voedselprijzen. Het document dateert van januari 1940, de periode van de 'Schemeroorlog' of 'Mobilisatie'. Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de dreiging van de Tweede Wereldoorlog was groot. De overheid hield via organen zoals de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (opgericht in de crisisjaren '30) streng toezicht op de voedselvoorziening en prijzen om inflatie en schaarste te voorkomen. Aardappelen waren het belangrijkste volksvoedsel; prijsstijgingen hadden direct invloed op de sociale stabiliteit. De genoemde "vorstperiode" verwijst naar de extreem strenge winter van 1939-1940, die zorgde voor logistieke problemen en druk op de voedselvoorraden.