Handgeschreven concept-brief/rapport (Concept).
Origineel
Handgeschreven concept-brief/rapport (Concept). 2 februari 1940. [Linksboven:]
Concept
M No 2A/1/4 [in rood]
Aardappelvoorziening
van Amsterdam.
[Rechtsboven:]
Amsterdam 2 Feb. 1940.
W.C.M.
Hiermede hebben wij de eer U te berichten, dat wij, overeenkomstig Uw opdracht, op 1 dezer een bespreking hebben gevoerd bij de Nederlandsche Akkerbouw Centrale te ’s-Gravenhage, waar de Secretaris dier Centrale, de heer Mr. Pool ons het volgende mededeelde met betrekking tot de aardappelvoorziening van Amsterdam.
Hij stelde voorop, dat de Nederlandsche Akkerbouw Centrale ~~niet~~ met haar maatregelen niet heeft beoogd om aardappelen op te slaan voor een vorst-periode, doch dat de bedoeling is om binnen de waterlinie eenige voorraden te vormen. ~~behalve aardappelen~~
[Marginale notitie links:]
(de laatste weken van strenge vorst is de aanvoer met toestemming van de Centrale voldoende mogelijk geweest)
Voor zoo ver de bedoelde voorraden thans nog hier ter stede aanwezig zijn is de Centrale bereid deze geheel ter beschikking van de Amsterdamsche bevolking te stellen; hiervan behoeft dus tijdelijk niets voor militaire doeleinden te worden gereserveerd. Het betreft hier een hoeveelheid van 1257 ton (= ± 15.000 hl), hetgeen voldoende is voor het verbruik van ~~brood en bloem~~ deze aardappelen gedurende ± 10 dagen (vide het rapport van den ~~laatste~~ tweeden ondergeteekende d.d. 23 Januari 1940 No. 2A/1/2 M)
De Centrale heeft voorts bereids in de polders rondom Amsterdam 2000 ton ~~aardappelen~~ (= ± 25.000 hl) aardappelen aangekocht, welke geleverd moeten worden op 1 April a.s. Zoo noodig kunnen deze aardappelen ~~reeds~~ echter reeds terstond worden ~~afgehaald~~ afgenomen; daartoe moeten dan de ~~aardappel~~kuilen waarin deze aardappelen zijn bewaard geopend worden. Dit is mogelijk als het niet strenger dan 4° vriest. De kosten voor het openen der kuilen zullen... [tekst breekt af] Dit document is een ambtelijk concept-verslag van een bespreking met de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (N.A.C.) over de voedselvoorziening van Amsterdam. De kern van het verslag is de logistieke planning rondom de aardappelvoorraad in het licht van de oorlogsdreiging en de weersomstandigheden.
Belangrijke punten in de tekst:
1. Strategische voorraad: De N.A.C. verduidelijkt dat de voorraden niet primair bedoeld zijn voor vorstperiodes, maar strategisch "binnen de waterlinie" zijn aangelegd voor tijden van nood (mobilisatie/beleg).
2. Civiel vs. Militair: Er wordt expliciet vermeld dat de huidige voorraad van 1257 ton (voldoende voor 10 dagen) vrijgegeven kan worden voor de burgerbevolking en niet gereserveerd hoeft te blijven voor militairen.
3. Logistieke uitdagingen: De tekst noemt de "kuilen" waarin aardappelen worden bewaard. Het openen hiervan is riskant bij vorst (niet kouder dan -4°C), wat de kwetsbaarheid van de voedselvoorraad in de winter van 1940 onderstreept.
4. Correcties: De vele doorhalingen wijzen op een zorgvuldige formulering, passend bij een ambtelijk overleg in een politiek gevoelige tijd. Het document dateert van februari 1940, de periode van de 'Schemeroorlog' (Phoney War). Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de mobilisatie was in volle gang en de overheid trof uitgebreide voorbereidingen voor een mogelijke invasie.
De winter van 1939-1940 was een van de strengste winters van de 20e eeuw. Dit zorgde voor extra complicaties: het transport over water lag stil door ijsgang en de aardappelvoorraden in de grond (in kuilen) dreigden te bevriezen. De "waterlinie" waarnaar verwezen wordt, is de Nieuwe Hollandse Waterlinie, de hoofdverdedigingslinie van Nederland. Amsterdam lag binnen de "Vesting Holland", het gebied dat men hoopte te kunnen verdedigen door inundatie (onderwaterzetting). De zorg voor voldoende voedsel binnen dit gebied was een prioriteit voor de nationale en lokale overheid om paniek onder de bevolking bij een eventueel beleg te voorkomen.