Archief 745
Inventaris 745-306
Pagina 210
Dossier 2A
Jaar 1940
Stadsarchief

Ambtelijk schrijven / Adviesbrief.

5 maart 1940. Van: Mogelijk een functionaris van de Dienst der Voedselvoorziening (gezien de ondertekening rechtsboven, vermoedelijk M. Sierksma). Aan: De Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam.

Origineel

Ambtelijk schrijven / Adviesbrief. 5 maart 1940. Mogelijk een functionaris van de Dienst der Voedselvoorziening (gezien de ondertekening rechtsboven, vermoedelijk M. Sierksma). De Wethouder voor de Levensmiddelen te Amsterdam. [Rechtsboven handgeschreven:] M. Sierksma

[Midden boven:] VP/DV.

[Links boven:] 2A/1/9 M.

[Midden handgeschreven:] verzonden 6/3

[Rechts midden:] 5 Maart 1940.

[Links:]
Aardappelvoorziening van
Amsterdam.

[Rechts uitgelijnd:]
den Heer Wethouder voor de
Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d.
27 Februari jl. om spoedig advies ontvangen stuk no.173 L.M.
1940 heb ik de eer U te berichten, dat het in dit stuk bedoel-
de onderhoud op 1 Maart jl. heeft plaats gehad. De heer Mr.
Pool, Secretaris van de Nederlandsche Akkerbouw-Centrale, her-
haalde zijn mededeeling, dat het onnoodig en ongewenscht wordt
geacht, thans nog tot nieuwen opslag van aardappelen in de
steden over te gaan.
Tot staving van deze opvatting wees de heer Pool
er in de eerste plaats op, dat het thans, in het voorjaar, zeer
moeilijk is, om aardappelen op te slaan, daar deze sneller "uit-
loopen" dan in de wintermaanden en dus slechts korten tijd
houdbaar zijn (in April zelfs niet langer dan één week). Boven-
dien zijn, volgens den heer Pool, in Noord- en Zuid-Holland ruim-
schoots voldoende aardappelen aanwezig, hetgeen door de juist
gehouden aardappelen-inventarisatie wordt bevestigd (de cijfers
der inventarisatie worden, ook voor de Gemeentebesturen, ge-
heim gehouden). Mijnerzijds werd erop gewezen, dat in geval van
oorlog, de waterwegen waarschijnlijk gedeeltelijk versperd zullen
zijn, auto's worden dan gerequireerd en spoorwagons zijn niet
beschikbaar; ik vroeg, hoe het in dat geval met de aardappel-
voorziening moest gaan, terwijl dan bovendien waarschijnlijk nog
vele geëvacueerden naar Amsterdam, althans naar Noord-Holland
zullen komen. Hierop werd geantwoord , dat, in overleg met de Het document is een verslag van een overleg tussen een Amsterdamse ambtenaar en de heer Pool van de Nederlandsche Akkerbouw-Centrale over de voedselzekerheid in de stad. De kern van het geschil is de noodzaak voor extra aardappelvoorraden.

De heer Pool voert landbouwtechnische argumenten aan: in het voorjaar ontkiemen ("uitloopen") aardappelen sneller, waardoor ze kort houdbaar zijn. Hij stelt dat er in de omliggende provincies genoeg voorraad is, gebaseerd op een geheime inventarisatie.

De afzender van de brief uit echter strategische zorgen over de naderende oorlogsdreiging. Hij wijst op de kwetsbaarheid van de logistiek: het risico op geblokkeerde waterwegen, de vordering van vrachtwagens voor militaire doeleinden en het gebrek aan treinen. Ook voorziet hij een stijging in de vraag door een mogelijke stroom evacués naar Amsterdam. De brief eindigt midden in een zin, wat duidt op een vervolgpagina. De datum van de brief, 5 maart 1940, is cruciaal. Nederland bevond zich op dat moment in de periode van de 'Mobilisatie', slechts twee maanden voor de Duitse inval in mei 1940. De spanning over de voedselvoorziening was groot; men herinnerde zich de tekorten uit de Eerste Wereldoorlog nog goed.

De Nederlandsche Akkerbouw-Centrale (NAC) was een overheidsorgaan dat de productie en distributie van landbouwproducten reguleerde. In de aanloop naar de oorlog probeerde de overheid enerzijds paniek en hamsteren te voorkomen, terwijl men anderzijds voorbereidingen trof voor een beleg van de 'Vesting Holland'. De discussie over "geëvacueerden" verwijst naar de militaire plannen om grote delen van de bevolking vanuit de grensgebieden en de waterlinie naar het westen van het land te verplaatsen zodra de gevechten zouden uitbreken.

Samenvatting

Het document is een verslag van een overleg tussen een Amsterdamse ambtenaar en de heer Pool van de Nederlandsche Akkerbouw-Centrale over de voedselzekerheid in de stad. De kern van het geschil is de noodzaak voor extra aardappelvoorraden.

De heer Pool voert landbouwtechnische argumenten aan: in het voorjaar ontkiemen ("uitloopen") aardappelen sneller, waardoor ze kort houdbaar zijn. Hij stelt dat er in de omliggende provincies genoeg voorraad is, gebaseerd op een geheime inventarisatie.

De afzender van de brief uit echter strategische zorgen over de naderende oorlogsdreiging. Hij wijst op de kwetsbaarheid van de logistiek: het risico op geblokkeerde waterwegen, de vordering van vrachtwagens voor militaire doeleinden en het gebrek aan treinen. Ook voorziet hij een stijging in de vraag door een mogelijke stroom evacués naar Amsterdam. De brief eindigt midden in een zin, wat duidt op een vervolgpagina.

Historische Context

De datum van de brief, 5 maart 1940, is cruciaal. Nederland bevond zich op dat moment in de periode van de 'Mobilisatie', slechts twee maanden voor de Duitse inval in mei 1940. De spanning over de voedselvoorziening was groot; men herinnerde zich de tekorten uit de Eerste Wereldoorlog nog goed.

De Nederlandsche Akkerbouw-Centrale (NAC) was een overheidsorgaan dat de productie en distributie van landbouwproducten reguleerde. In de aanloop naar de oorlog probeerde de overheid enerzijds paniek en hamsteren te voorkomen, terwijl men anderzijds voorbereidingen trof voor een beleg van de 'Vesting Holland'. De discussie over "geëvacueerden" verwijst naar de militaire plannen om grote delen van de bevolking vanuit de grensgebieden en de waterlinie naar het westen van het land te verplaatsen zodra de gevechten zouden uitbreken.

Kooplieden in dit dossier 23

Bevelanders [met rode stippen eronder] Waterlooplein " 247,80
M. Wagenhuizen Waterlooplein " 376,12
N. Eigenhuis Waterlooplein " 115,05 [vinkje]
N. Eigenhuis Waterlooplein "   70,87
Bl.Eigenheimer Waterlooplein 15,75
A. Bonten Waterlooplein " 278,60
Div. soorten Waterlooplein f 19.437,625
G. Franzen Waterlooplein
I. A-soorten exc. Eigenheim. en Bevelanders Waterlooplein 8½ <br> 8½
B. Soort Waterlooplein 7 <br> 7
II soorten Eigenh. en Bevelanders Waterlooplein 8 <br> 8
J. van Andel Waterlooplein
J. Gooyer Wzn (geboren 1881) Waterlooplein 113505
N.G. v.d. Bijl Waterlooplein
B. Pinkster Waterlooplein 1.781,39
B. Pinkster Waterlooplein " 278,60
B. Pinkster Waterlooplein " 3.362,35
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 ✓
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 [vinkje]
A. Geboorte Waterlooplein " 790.53 [vinkje]
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 235,07
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 236,84