Finaal-factuur (eindrekening). Nederlandsche Akkerbouw-Centrale, Den Haag. Gemeente Bestuur van Amsterdam. [Rechtsboven handgeschreven:] Markten

NEDERLANDSCHE AKKERBOUW-CENTRALE

[Kader met tekst:]
BANKRELATIES : DE NEDERL. BANK, AMSTERD. BANK, ROTTERD. BANKVEREEN., ALLE TE 'S-GRAVENHAGE;
NEDERL. LANDBOUWBANK TE AMSTERDAM, COÖP. CENTR. RAIFFEISENBANK TE UTRECHT.
POSTGIRO: No. 226000 — TELEGRAM-ADRES: NEGRACE — TELEFOON No. 720090-97. RIJKS-TELEF. T T I EN T T II.

No. [Stempel:] Nº 2A/5/11 M. 1940 2/6
'S-GRAVENHAGE, 31 Mei 1940
BEZUIDENHOUT 15

(Verzoeke bij beantwoording bovenstaand nummer te vermelden, en niet meer dan één onderwerp per brief te behandelen.)

Persoonlijk bezoek alléén van 9—12 uur.

[Stempel/Type:] FINAAL-FACTUUR

Aan het Gemeente Bestuur van Amsterdam

[Handgeschreven paraaf/krabbel]

te

dlP/SL
1/4

A M S T E R D A M

Aan U geleverd per 25 Mei 1940 :

32.970 kg Roode Ster à f. 5,05 per 100 kg f. 1.664,98
[Dubbele onderstreping]

S.E.& O.

[Rood stempel:] Afdeeling Financiën A

Dit bedrag gelieve U te storten bij de Nederlandsche Bank,
Bijkantoor Den Haag, ten gunste van de Nederlandsche Akker-
bouw-Centrale, Den Haag.

[Stempel met tabel voor boekhouding:]
INKOOPBOEK NO. [handgeschreven:] ...
MEMORIAAL NO. [handgeschreven:] ...
POSTELBON No. [handgeschreven:] ...
BETAALD OP [handgeschreven:] ...
... [handgeschreven invulling]
... [handgeschreven:] ... / ... [handgeschreven:] ...
... [handgeschreven:] ... / ART. [handgeschreven:] ...
GR. BK. REK [handgeschreven:] ...

FIAT BETALING
DE DIRECTEUR V. H. MARKTWEZEN,

[Handgeschreven handtekening/paraaf]

[Rond stempel met een 'N']

[Rood datumstempel:] - 3 JUNI 1940

[Linksonder in kleine druk:]
Model G. 105 - 25000
18987 - '40 * Administratieve verwerking: Het document is een schoolvoorbeeld van de bureaucratische afhandeling van goederenstromen tussen een semi-overheidsorgaan (de Akkerbouw-Centrale) en een gemeentebestuur. De verschillende stempels tonen de weg die de factuur aflegde: van verzending op 31 mei, ontvangst bij de "Afdeeling Financiën A", de boekhoudkundige controle (het tabelstempel), tot de finale goedkeuring voor betaling ("FIAT") door de Directeur van het Marktwezen. De laatste datumstempel (3 juni 1940) markeert waarschijnlijk het moment van afronding van de betalingsopdracht.
* Product: Het betreft de levering van een aanzienlijke hoeveelheid (bijna 33 ton) "Roode Ster" aardappelen. Dit was (en is) een bekend Nederlands aardappelras, destijds cruciaal voor de volksvoeding. De prijs was f 5,05 per 100 kg.
* Terminologie: De afkorting S.E.& O. staat voor Salvo Errore et Omissionibus (behoudens vergissingen en weglatingen), een destijds gebruikelijke juridische disclaimer op facturen. * Tijdsgewricht: De datum van de factuur (31 mei 1940) is zeer opmerkelijk. Dit is slechts twee weken na de Nederlandse capitulatie (15 mei 1940) aan nazi-Duitsland. De levering zelf vond plaats op 25 mei, tien dagen na de overgave.
* De Nederlandsche Akkerbouw-Centrale (NAC): De NAC was een crisisorgaan dat in de jaren dertig werd opgericht om de landbouwproductie en -prijzen te reguleren tijdens de Grote Depressie. Tijdens de bezetting bleven dergelijke centrale organen functioneren en werden ze door de Duitse bezetter geïntegreerd in het distributie- en rantsoeneringssysteem om de voedselvoorziening (en later de export naar Duitsland) te controleren.
* Continuïteit: Dit document illustreert de continuïteit van het civiele bestuur en de voedselvoorziening in de chaotische begindagen van de bezetting. Ondanks de politieke aardverschuiving ging de dagelijkse administratie van de voedseldistributie aan de grote steden onverminderd door. De betrokkenheid van het "Marktwezen" in Amsterdam wijst erop dat deze aardappelen bedoeld waren voor de publieke verkoop of distributie in de stad.