Concept-overeenkomst (Bylage D) 16 november 1940 BYLAGE D.

Behoort bij brief No.20/1/3 M d.d. 16 November 1940 van den Directeur van den Centralen Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening en den Directeur van het Marktwezen aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen.-

Concept-Overeenkomst.

De ondergeteekenden:
De Gemeente Amsterdam ten deze vertegenwoordigd door haar Burgemeester, hierna te noemen: Party ter eene zyde
en
1.
2. enz.
hierna te noemen: partyen ter andere zyde,

In aanmerking nemende, dat het in het belang van de voedselvoorziening noodig is zorg te dragen, dat in het naderende winterseizoen een voorraad vat- en stapelgroente op de Centrale Markt te Amsterdam aanwezig is en wordt bewaard,
zyn overeengekomen en komen hierby overeen, als volgt.

Artikel I.

Partyen ter andere zyde zullen voor eigen rekening en risico op de Centrale Markt te Amsterdam opslaan en aldaar gedurende de in artikel II te noemen periode opgeslagen houden:
250.000 kg. rapen,
100.000 kg. uien,
150.000 kg. wortelen,
1.100 vaten vatgroente, nl. 200 vaten snyboonen, 200 vaten spercieboonen, 200 vaten andyvie en 500 vaten zuurkool.

De in het vorige lid genoemde soorten stapel- en vatgroenten moeten zyn van goede qualiteit; partyen ter andere zyde zyn verplicht - voor zoo ver dit voor het behoud van een voorraad groenten van goede qualiteit noodig is - door vervanging van opgeslagen groenten door een zelfde hoeveelheid nieuw-aangevoerde groenten van de zelfde soort en qualiteit, alsmede door regelmatige verzorging der opgeslagen partyen, voor het houden van den voorraad in goeden staat zorg te dragen.

Artikel II.

De periode, gedurende welke de in artikel I omschreven voorraden op de Centrale Markt te Amsterdam aanwezig moeten zyn, loopt van 15 December 1940 tot en met 31 Januari 1941, met dien verstande, dat party ter eene zyde bevoegd is, wanneer dit naar haar oordeel door weersomstandigheden wenschelyk wordt gemaakt, te bepalen, dat de bedoelde periode zal doorloopen tot uiterlyk 15 Februari 1941.

Indien tengevolge van weers- of andere omstandigheden, de aanvoer naar Amsterdam van vat- en/of stapelgroenten tydens de in het eerste lid genoemde periode stagnatie ondervindt, waardoor, naar het oordeel van party ter eene zyde, gevaar voor gebrek aan deze groenten dreigt te ontstaan, kan zy aan partyen ter andere zyde opdragen door haar, party ter eene zyde te bepalen hoeveelheden van den voorraad te verkoopen opdat deze, zoodoende, ter beschikking komt van de bevolking van Amsterdam.

Artikel III.

De in artikel I omschreven voorraden, welke op de Centrale Markt te Amsterdam voor rekening en risico van partyen ter andere zyde zullen worden opgeslagen, worden door dezen gedurende de in artikel II genoemde periode, in bewaring gegeven aan party ter eene zyde, onverminderd de verplichting van partyen ter andere zyde, om voor een goede verzorging van de voorraden zorg te dragen, terzake waarvan party ter eene zyde geenerlei aansprakelykheid aanvaardt.

Party ter eene zyde is bevoegd de in bewaring gegeven voorraden aan partyen ter andere zyde alleen die hoeveelheden terug te geven, welke op grond van bepalingen van deze overeenkomst voor aflevering of vervanging in aanmerking komen.

By vervanging geschiedt de teruggave door party ter eene zyde zooveel mogelyk alleen tegen afgifte door partyen ter andere zyde Dit document is een juridisch raamwerk (concept-overeenkomst) dat de logistieke verantwoordelijkheid voor noodvoorraden vastlegt. De kern van de overeenkomst is dat private handelaren ("partyen ter andere zyde") verplicht worden grote hoeveelheden groenten op te slaan op de Centrale Markt in Amsterdam.

De belangrijkste elementen zijn:
* Risicoverschuiving: De handelaren dragen het volledige financiële risico en de kosten van de voorraad ("voor eigen rekening en risico"), terwijl de gemeente de controle behoudt over wanneer deze voorraad verkocht moet worden aan de bevolking.
* Kwaliteitsbewaking: Er is een strikte eis voor "goede qualiteit" en een verplichting tot "vervanging" (roulatie van voorraad) om bederf tegen te gaan.
* Centrale regie: De gemeente Amsterdam kan eenzijdig beslissen om de voorraad op de markt te brengen bij dreigende tekorten of de opslagperiode te verlengen bij aanhoudende kou.
* Vatgroenten vs. Stapelgroenten: Er wordt onderscheid gemaakt tussen verse stapelgroenten (rapen, uien, wortelen) en geconserveerde vatgroenten (ingezouten snijbonen, zuurkool), wat essentieel was voor de winteroverleving. De datum, 16 november 1940, plaatst dit document in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoewel de hongerwinter pas jaren later zou plaatsvinden, begon de schaarste al direct in 1940 door de Britse blokkade en de export van goederen naar Duitsland.

De "Centralen Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening" was verantwoordelijk voor het in goede banen leiden van de distributie. In deze periode probeerde het Amsterdamse gemeentebestuur de voedselzekerheid te garanderen door strategische reserves aan te leggen. De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat speelde hierin een cruciale rol als logistiek knooppunt.

Interessant is dat het document spreekt over de "Burgemeester". In november 1940 was dit nog Willem de Vlugt, die echter begin 1941 door de bezetter zou worden ontslagen en vervangen door de regeringscommissaris (en later NSB-burgemeester) Voûte. Dit document toont de bureaucratische voorbereidingen op een onzekere oorlogswinter.