Ambtsbrief / Dienstmededeling 5 november 1940 De Directeur (vermoedelijk van de Amsterdamse Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening) Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Alhier (Amsterdam) [Rechtsboven handgeschreven:] C. de Boer [?]
[Midden boven handgeschreven:] verzonden 5/11
[Rechtsboven getypt:] VP/G.

5/65/1 M
5 November 1940.

Maatregelen inzake appelenverkoop.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

Hiermede heb ik de eer U voor de goede orde te berichten, dat met ingang van heden door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale alle vervoer van appelen verboden is, uitgezonderd het vervoer van de Centrale Markt naar een winkel. Verboden is derhalve:

• het venten met appelen;
• het te koop aanbieden van appelen door vaste wykloopers;
• het te koop aanbieden van appelen op markten;
• het thuisbezorgen van appelen by klanten door winkeliers.

De consumenten mogen by winkeliers gekochte appelen tot een maximum van 5 kg. zelf naar hun huis vervoeren.

Deze maatregelen houden ongetwyfeld verband met de noodzakelykheid om voldoende appelen voor den export beschikbaar te krygen. In dit verband breng ik in herinnering, dat U in het gemeenschappelyke rapport van myn ambtgenoot van den Centralen Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening en van my d.d. 24 October jl. (No. 5672/77 C.D.L.) werd meegedeeld, dat reeds 35.000.000 kg. appelen bestemd is voor export.

De Directeur, * Inhoud: De brief kondigt een drastische beperking aan op de handel in appelen. Alleen het transport van de Centrale Markt naar winkels is nog toegestaan. Alle vormen van straathandel, markthandel en bezorging aan huis zijn verboden. Consumenten mogen maximaal 5 kilo zelf naar huis dragen.
* Doel: De expliciete reden voor deze maatregel is het veiligstellen van de export. Er wordt vermeld dat er 35 miljoen kilogram appelen gereserveerd is voor de export.
* Toon: Formeel-ambtelijk ("Hiermede heb ik de eer U... te berichten").
* Spelling: Gebruik van de destijds gangbare 'y' in plaats van 'ij' in woorden als 'wykloopers', 'by', 'ongetwyfeld', 'noodzakelykheid', 'krygen', 'gemeenschappelyke' en 'myn'. Dit document stamt uit de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (mei 1940 - mei 1945). Hoewel de beruchte 'Hongerwinter' nog jaren in de toekomst lag, begon de bezetter al snel met het reguleren van de voedselvoorziening.

De "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" was een crisisorgaan dat de controle over de distributie overnam. De genoemde "export" van 35 miljoen kilo appelen was in werkelijkheid grotendeels bestemd voor nazi-Duitsland om de eigen bevolking en legers te voeden. Door de distributie binnenshuis (venters, markten, bezorging) aan banden te leggen, kreeg de overheid meer grip op de voorraden, waardoor het makkelijker werd om grote hoeveelheden op te eisen voor transport naar het oosten. De term "Alhier" in combinatie met de "Centrale Markt" wijst zeer waarschijnlijk op de gemeente Amsterdam.