Getypte brief (doorslag op dun papier). 26 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). [Handgeschreven:] verzonden 26/9 [onleesbaar]

VP/HG.

den Heer S. Groonheim,
Stuyvesantstraat 5 hs,
Amsterdam-West.

Wijk 26B.

25/166/2 M. 26 September 1940.

Naar aanleiding van Uw verzoek om vrijstelling van be-
taling van marktgeld tijdens de periode, dat U niet met textiel-
goederen op de markt mocht staan deel ik U mede, dat dit verzoek
wordt afgewezen. De gevolgen van de maatregelen, welke in verband
met de tijdsomstandigheden noodig zijn, moeten door de burgers
individueel worden gedragen.

De Directeur, In deze korte, zakelijke brief wijst de directeur van de betreffende gemeentelijke dienst een verzoek van de heer Groonheim af. Groonheim had gevraagd om vrijstelling van het marktgeld (de staanplaatsvergoeding) voor een periode waarin hij zijn beroep als textielkoopman op de markt niet had mogen uitoefenen. De afwijzing is formeel en onverbiddelijk gesteld. De kern van de argumentatie is dat de nadelige gevolgen van overheidsmaatregelen door de burger zelf gedragen moeten worden. De term "tijdsomstandigheden" fungeert hier als een eufemisme voor de ingrijpende veranderingen en beperkingen als gevolg van de Duitse bezetting. Dit document stamt uit de vroege fase van de Tweede Wereldoorlog in Nederland (september 1940). De geadresseerde, Salomon Groonheim, was een Joodse marktkoopman. Hoewel de totale uitsluiting van Joden van de markten pas later (in 1941) volledig werd geformaliseerd, waren er al kort na de inval beperkende maatregelen van kracht die de handel bemoeilijkten, zeker in sectoren zoals textiel die onderhevig waren aan distributie en inbeslagnames.

De brief illustreert de kille bureaucratische houding van het Amsterdamse stadsbestuur aan het begin van de bezetting. Terwijl Joodse burgers steeds verder in het nauw werden gedreven door anti-Joodse verordeningen en economische uitsluiting, hielden de gemeentelijke instanties strikt vast aan de regels voor betalingen, zonder enige coulance te tonen voor de onmogelijkheid om inkomen te genereren. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Salomon Groonheim en zijn gezin de oorlog niet hebben overleefd; hij werd in juli 1943 vermoord in Sobibor. L. de Boer S. Groonheim Marktwezen