26 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Gemeentelijke Marktdienst Amsterdam). Den Heer A. Groonheim, Stuyvesantstraat 9 hs., Amsterdam-West. [Handgeschreven bovenaan]: Verzonden 26/9 [midden] in de kaart [rechts]

den Heer A. Groonheim,
Stuyvesantstraat 9 hs.,
Amsterdam-West.
Wijk 26B.

25/167/2 M. [links]
26 September 1940. [rechts]

Naar aanleiding van Uw verzoek om vrijstelling van be-
taling van marktgeld tijdens de periode, dat U niet met textiel-
goederen op de markt mocht staan deel ik U mede, dat dit verzoek
wordt afgewezen. De gevolgen van de maatregelen, welke in verband
met de tijdsomstandigheden noodig zijn, moeten door de burgers
individueel worden gedragen.

De Directeur, Dit document is een ambtelijke afwijzing van een verzoek tot vrijstelling van marktgeld. De ontvanger, de heer Groonheim, had gevraagd om de kosten voor zijn standplaats op de markt niet te hoeven betalen over de periode dat hij zijn beroep niet mocht uitoefenen (de handel in textiel).

De toon van de brief is rigide en bureaucratisch. De kernzin — dat burgers de gevolgen van de "tijdsomstandigheden" individueel moeten dragen — is een veelgebruikte ambtelijke formule uit die tijd om verantwoordelijkheid voor economische schade als gevolg van oorlogsmaatregelen af te wijzen. Het toont de onverzettelijkheid van de lokale administratie tegenover burgers die door de nieuwe omstandigheden in de knel kwamen. De brief dateert van september 1940, kort na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De term "tijdsomstandigheden" is een eufemisme voor de oorlogssituatie en de daarmee gepaard gaande beperkende maatregelen, zoals de schaarste aan goederen en de invoering van de distributie.

De historische context achter de naam A. Groonheim is tragisch. Abraham Groonheim was een Joodse marktkoopman die woonde op het adres Stuyvesantstraat 9. Joodse handelaren kregen al vroeg in de bezetting te maken met toenemende restricties en uiteindelijk uitsluiting van het openbare leven en de handel. Hoewel de brief niet expliciet over anti-Joodse maatregelen spreekt, illustreert het de kille wijze waarop de bureaucratie functioneerde terwijl de bewegingsvrijheid van Joodse burgers stapsgewijs werd ingeperkt. Abraham Groonheim en zijn gezin zijn later in de oorlog gedeporteerd en vermoord in Sobibor en Auschwitz. A. Groonheim