A. Groonheim

Brief (verzoekschrift).

* **Kernboodschap:** De afzender, A. Groonheim, verzoekt om vrijstelling (ontheffing) van het betalen van marktgeld voor de periode van 5 tot en met 11 augustus 1940. * **Argumentatie:** Groonheim stelt dat hij/zij in die specifieke week niet op zijn/haar vaste standplaats in de Albert Cuypstraat (ter hoogte van nummer 203a) mocht staan vanwege een verbod dat die week gold voor textielkooplieden. * **Toon:** De brief is geschreven in een zeer formele, beleefde en ambtelijke stijl, gebruikelijk voor die tijd in correspondentie met overheidsinstanties.

Document

Dit document is een ambtelijke afwijzing van een verzoek tot vrijstelling van marktgeld. De ontvanger, de heer Groonheim, had gevraagd om de kosten voor zijn standplaats op de markt niet te hoeven betalen over de periode dat hij zijn beroep niet mocht uitoefenen (de handel in textiel). De toon van de brief is rigide en bureaucratisch. De kernzin — dat burgers de gevolgen van de "tijdsomstandigheden" individueel moeten dragen — is een veelgebruikte ambtelijke formule uit die tijd om verantwoordelijkheid voor economische schade als gevolg van oorlogsmaatregelen af te wijzen. Het toont de onverzettelijkheid van de lokale administratie tegenover burgers die door de nieuwe omstandigheden in de knel kwamen.

Getypte brief (vermoedelijk een doorslag of officiële kopie).

De brief is een formele afwijzing van een administratief verzoek. De ontvanger, de heer Groonheim, heeft verzocht om vrijstelling van het betalen van marktgeld (staangeld voor marktkooplieden) over een periode waarin hij zijn handel in textiel niet mocht uitoefenen. De afzender, waarschijnlijk de directeur van de gemeentelijke Marktdienst, wijst dit verzoek resoluut af. De tekst is typerend voor een kille, bureaucratische houding. Vooral de slotzin is kenmerkend voor het overheidsoptreden in deze periode: de verantwoordelijkheid voor de financiële schade als gevolg van overheidsmaatregelen wordt volledig bij de individuele burger gelegd.

Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen en stempels.

Het document is een schrijnend voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De brief is een reactie op een schrijven van de Dienst van het Marktwezen. De afzender informeert de instantie dat zijn broer, A. Groonheim, niet op zijn adres in de Stuyvesantstraat verblijft omdat hij is overgebracht naar het Rijkswerkkamp Kremboong bij Hoogeveen. De ambtelijke aantekeningen onderaan tonen de kille logica van de onteigening. Er wordt instructie gegeven om A. Groonheim als marktkoopman "af te voeren" (zijn vergunning/standplaats in te trekken) indien hij ongehuwd is. Mocht hij getrouwd zijn, dan mocht de beslissing worden aangehouden totdat zijn echtgenote had aangegeven of zij de standplaats zelf wilde gaan gebruiken. Dit wijst op de systematische uitsluiting van Joodse burgers uit het economische leven ("Arisering").

Handgeschreven brief met administratieve aantekeningen.

In deze zakelijke correspondentie reageert mevrouw Gruonheim-Ludwig op een schrijven van de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De toon is beleefd doch direct. Ze legt uit waarom de gevraagde legitimatiekaart nog niet is ingeleverd: haar echtgenoot was al "naar de kampe" vertrokken voordat de brief van het Marktwezen arriveerde. Taalkundig valt op dat de schrijfster enkele spelfouten maakt die typerend zijn voor de tijd of voor iemand wiens moedertaal mogelijk niet Nederlands is (zoals het ontbreken van de bezittelijke 'w' bij "u schrijven", "laater", "gestuurt word" en het archaïsche/verbasterde "kampe"). Het document is administratief verwerkt, getuige de stempels en de krabbel "Accord" (akkoord) onderaan, wat aangeeft dat de vertraging werd geaccepteerd door de ambtenaar.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (vermoedelijk een doorslag of officiële kopie). * **Datum:** 26 september 1940. * **Kenmerk:** 25/167/2 M. / VP/HG. * **Geadresseerde:** Den Heer A. Groonheim, Stuyvesantstraat 9 hs, Amsterdam-West. * **Bijzonderheden:** Handgeschreven notitie "extra" in zwarte inkt aan de bovenzijde.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift. * **Datum document:** 24 april 1942. * **Afzender:** B. Gromheim (geboren 29 maart 1898), wonende aan de Valkenburgerstraat (afgekort als Valkenstr.) 34 hs, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Weledelgestrenge Heer Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat administratieve annotaties in de linkerbovenho...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen en stempels. * **Datum:** 5 september 1942. * **Afzender:** Waarschijnlijk S. Groonheim (gezien het adresstempel), schrijvend namens zijn broer A. Groonheim. * **Ontvanger:** Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. * **Referentienummer:** № 103/107/1 M. 1942 7/9. * **Kerninhoud:** Melding dat de...

# DOCUMENT INFO * **Type:** Afschrift van een officiële brief/kennisgeving. * **Datum:** 26 september 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Gemeentelijke Marktdienst Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer A. Groonheim, Stuyvesantstraat 9 hs., Amsterdam-West. * **Kenmerken:** Bevat handgeschreven aantekeningen ("Verzonden 26/9", "in de kaart") en administratieve codes (2...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief met administratieve aantekeningen. * **Datum:** 14 mei 1942. * **Afzender:** Mevrouw F. A. Gruonheim-Ludwig, Volkerakstraat 34 hs, Amsterdam Z. * **Ontvanger:** Marktwezen Amsterdam, Jan van Galenstraat 14. * **Kenmerken:** Bevat diverse administratieve nummers (№ 86/16/2 M. en № 86/16/3 M. 1942) en een aftekening ("Accord") geda...