Handgeschreven brief met ambtelijke kanttekeningen en stempels. 5 september 1942. Waarschijnlijk S. Groonheim (gezien het adresstempel), schrijvend namens zijn broer A. Groonheim. Directeur van het Marktwezen te Amsterdam. (Linksboven in inkt:)
№ 103/107/1 M. 1942 7/9

(Rechtsboven:)
gdy
Amsterdam, 5. 9. 42

Aan den WelEd. Heer Directeur
van het Marktwezen
te Amsterdam
Insp.

In beantwoording op Uw
schrijven van 4. 9. 42 aan mijn broer
den Heer A. Groonheim, Amsterdam
Stuyvesantstr. 9 hs. deel ik U
beleefd mede, dat deze zich in
het Rijkswerkkamp „Kremboong“
te Hoogeveen bevind.

Hoogachtend;
[Handtekening: Groonheim]

(Paars stempel:)
S. GROONHEIM
AMSTERDAM W.
Stuyvesantstr. 5 hs

(Handgeschreven ambtelijke notities links:)
Pl. 59 Gauwers
ongehuwd
afg. 7/9.42 [Paraaf]
Th. van Moukerken,

indien ongehuwd aan afvoeren,
in tegenovergestelde geval aanhouden,
tot echtgenoote beslist heeft of
zij persoonlijk van plaats gebruik
wenscht te maken.

(Stempel linksonder:)
GEZIEN
DE INSPECTEUR,
[Paraaf]

(Rechtsonder in potlood/inkt:)
60³
[Paraaf] 10/9 '42 Het document is een schrijnend voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van de Jodenvervolging in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. De brief is een reactie op een schrijven van de Dienst van het Marktwezen. De afzender informeert de instantie dat zijn broer, A. Groonheim, niet op zijn adres in de Stuyvesantstraat verblijft omdat hij is overgebracht naar het Rijkswerkkamp Kremboong bij Hoogeveen.

De ambtelijke aantekeningen onderaan tonen de kille logica van de onteigening. Er wordt instructie gegeven om A. Groonheim als marktkoopman "af te voeren" (zijn vergunning/standplaats in te trekken) indien hij ongehuwd is. Mocht hij getrouwd zijn, dan mocht de beslissing worden aangehouden totdat zijn echtgenote had aangegeven of zij de standplaats zelf wilde gaan gebruiken. Dit wijst op de systematische uitsluiting van Joodse burgers uit het economische leven ("Arisering"). In 1942 werden duizenden Joodse mannen in Nederland opgeroepen voor de zogenaamde werkverruiming. Zij werden tewerkgesteld in werkkampen zoals Kremboong in Drenthe. Hoewel deze kampen aanvankelijk onder Nederlands beheer stonden, fungeerden ze in de praktijk als verzamelpunten voor deportatie. In de nacht van 2 op 3 oktober 1942 werden de kampen ontruimd en werden de dwangarbeiders, samen met hun gezinnen die elders waren opgepakt, naar kamp Westerbork gestuurd voor transport naar de vernietigingskampen.

Dit document legt het moment vast waarop een individu uit zijn sociale en economische omgeving (de Amsterdamse markt) wordt weggerukt, terwijl de gemeentelijke administratie de overgebleven "open plekken" beheert. De genoemde Th. van Moukerken was een ambtenaar bij de Dienst van het Marktwezen die betrokken was bij de administratie van Joodse marktkooplieden. A. Groonheim S. Groonheim W. Marktwezen