Ambtelijk advies / brief. 13 december 1940. Onduidelijk (mogelijk een opzichter of afdelingshoofd, getekend 'Vromans'?). Adviesop No 25/700/2 M.f.

Den Heer Inspecteur
i/h Marktwezen
Alhier.

In verband met bijgaand verzoek om vrijstelling van plaatsbezoek door D. Spreukmeester, p.l. 319 AC, diene het volgende:
Het is mij bekend, dat Spreukmeester’s vrouw ernstig ziek is, evenals diens dochter, die in hooge mate overspannen is, zoodat zij in een zenuwinrichting wordt verpleegd.
Deze omstandigheden hebben uit den aard der zaak een minder gunstigen invloed op het zenuwgestel van verzoeker.
Gezien de omstandigheden komt het mij gewenscht voor Spreukmeester voor een omlijnd tijdvak, 2 mnd bv., vrijstelling van plaatsbezoek te verleenen.

Amsterdam, 13 Dec. ’40
[Handtekening, mogelijk Vromans] Het document is een formeel ambtelijk advies binnen de hiërarchie van het Amsterdamse Marktwezen. De schrijver adviseert de Inspecteur om een marktkoopman genaamd D. Spreukmeester tijdelijk te ontlasten van zijn plicht tot "plaatsbezoek". Dit betekent waarschijnlijk de verplichting om persoonlijk aanwezig te zijn bij zijn marktkraam of standplaats om zijn rechten daarop te behouden.

De toon is zakelijk maar empathisch. De argumentatie is gebaseerd op zware familiale omstandigheden: een ernstig zieke echtgenote en een dochter die is opgenomen in een "zenuwinrichting" (psychiatrische kliniek). De schrijver erkent dat deze druk ook de mentale gezondheid ("zenuwgestel") van de koopman zelf aantast. Er wordt een concrete termijn van twee maanden voorgesteld voor de vrijstelling. De datum van het document, 13 december 1940, is historisch significant. Nederland was op dat moment ruim een half jaar bezet door nazi-Duitsland. De naam "Spreukmeester" is een typisch Joods-Nederlandse achternaam. In deze periode begonnen de eerste anti-Joodse maatregelen van de bezetter de Joodse bevolking in Amsterdam te isoleren, ook binnen de markthandel.

Hoewel dit specifieke document over persoonlijke medische omstandigheden lijkt te gaan, vond deze correspondentie plaats in een tijd waarin de vrijheid van Joodse marktkooplieden steeds verder aan banden werd gelegd. Documenten van het Marktwezen uit deze periode zijn vaak cruciaal voor het reconstrueren van de uitsluiting en vervolging van de Joodse Amsterdammers. De "vrijstelling van plaatsbezoek" was in normale tijden een administratieve gunst, maar kreeg in de oorlogscontext een extra laag van urgentie en overleven.