Ambtelijke correspondentie / Adviesbrief. 20 september 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen-dienst, Amsterdam). Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam. [Linksboven]
VP/HG.

28/66/2 M.
n 2

[Handgeschreven rechtsboven]
M. de Boer
Verzonden 20/9

[Rechtsboven]
20 September 1940.

[Onderwerp links]
Verzoek van S.Grünfeld om
marktplaats te mogen be-
zetten.

[Adressering rechts]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

[Hoofdtekst]
Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d. 4 dezer om advies ontvangen stukken no.23/5 L.M.1940 heb ik de eer U te berichten, dat adressant ter toelichting van zijn verzoek is gehoord. Hij deelde mede, dat hij de Nederlandsche nationaliteit niet heeft, weshalve hij op grond van het voorschrift van artikel 5 van het Reglement op de Markten, niet voor een vaste plaats op de markt Lindengracht, waar hij pleegt te staan, in aanmerking kan komen. De bedoeling van het onderhavige verzoek is, dat ten deze voor hem een uitzondering zal worden gemaakt. Naar mijn meening is het niet gewenscht, om onder de huidige omstandigheden uitzonderingen als door adressant bedoeld te maken. Sedert bij besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 19 Januari 1940 No.552 L.M. 1939 een groep buitenlanders als vaste plaatshouders op de markten zijn toegelaten, zijn andermaal verscheidene soortgelijke verzoeken bij mijn dienst ingekomen. Deze werden steeds van de hand gewezen. Ik geef U beleefd in overweging ook den adressant te doen berichten, dat aan zijn verzoek niet kan worden voldaan.

De Directeur, In dit document adviseert de Directeur van de markten de Wethouder van Levensmiddelen om een verzoek van de heer S. Grünfeld af te wijzen. Grünfeld verzocht om een vaste staanplaats op de Lindengracht-markt in Amsterdam. De formele reden voor de afwijzing is dat Grünfeld niet over de Nederlandse nationaliteit beschikt, wat volgens Artikel 5 van het Marktreglement een vereiste is voor een vaste plek.

De brief vermeldt dat er in januari 1940 nog een uitzondering was gemaakt voor een groep "buitenlanders", maar dat men sindsdien strikt vasthoudt aan de regels en geen nieuwe uitzonderingen meer wil maken. De Directeur spreekt over de "huidige omstandigheden" als reden om niet van het reglement af te wijken. Dit document is gedateerd op 20 september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De naam "S. Grünfeld" en de status van "niet-Nederlander" wijzen in deze periode vaak op Joodse vluchtelingen (bijvoorbeeld uit Duitsland of Oostenrijk) die probeerden in hun levensonderhoud te voorzien.

Hoewel de afwijzing in deze brief wordt onderbouwd met een bestaand marktreglement (het nationaliteitsvereiste), past het binnen de bredere historische context van de toenemende economische uitsluiting van Joden. Kort na deze datum zouden de bezettingsautoriteiten en het lokale bestuur steeds restrictiever optreden tegen Joodse marktkooplieden, wat uiteindelijk leidde tot de instelling van aparte "Jodenmarkten" en de uiteindelijke totale uitsluiting van Joden uit het economische leven. De term "huidige omstandigheden" in de brief is een eufemisme voor de nieuwe politieke realiteit onder de bezetter. M. de Boer S. Gr Marktwezen