Officiële waarschuwingsbrief (aanmaning) 17 januari 1940 De Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam (W.) MARKTWEZEN AMSTERDAM

DV. [Handgeschreven:] Verzonden 17/1-'40

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. ~~30/10/1~~ M.
BIJLAGE
ONDERWERP :

AMSTERDAM (W.) 17 Januari 1940
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer J. Degen,
Molensteeg 13 I,
Amsterdam-C.
Wijk 1.

Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de markt Waterlooplein te betalen, waarschuw ik U hierbij, dat U alsnog vóór 20 Januari a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.

Ik wijs U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blijft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van 22 Januari a.s. onherroepelijk wordt ingetrokken.

Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (bijvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U onmiddellijk mijn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

De Directeur,

[Onderaan links:] A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526.

--- Dit document is een formele sommatie van de gemeentelijke dienst 'Marktwezen' aan een marktkoopman. De tekst is zakelijk, dwingend en juridisch onderbouwd door verwijzing naar het "Reglement op de Markten".

De kernboodschap is dat de heer J. Degen een betalingsachterstand heeft van meer dan drie weken voor zijn standplaats op het Waterlooplein. Hij krijgt drie dagen de tijd om te betalen (vóór 20 januari), anders verliest hij per 22 januari zijn vaste vergunning. De brief laat wel een kleine opening voor sociale omstandigheden: als de koopman "steun geniet" (een uitkering ontvangt) of in het ziekenhuis ligt, kan de sanctie worden opgeschort mits dit direct gemeld wordt. Dit duidt op een bureaucratisch systeem dat weliswaar strikt is, maar rekening houdt met de armoede die destijds onder veel marktkooplui heerste.

--- De datum van de brief, 17 januari 1940, is historisch relevant. Nederland bevindt zich in de periode van de Mobilisatie; de Tweede Wereldoorlog is in de omringende landen al begonnen, maar de Duitse inval in Nederland moet nog plaatsvinden (mei 1940).

De markt op het Waterlooplein was van oudsher de belangrijkste markt in de Joodse buurt van Amsterdam. Hoewel de naam J. Degen niet exclusief Joods hoeft te zijn, is de kans groot dat dit document afkomstig is uit een dossier over de Joodse marktbevolking. In de jaren dertig was de economische situatie voor veel marktkooplui precair; de verwijzing naar "steun" (werkloosheidssteun) onderstreept de armoede van die tijd.

Kort na deze brief, onder de Duitse bezetting, zouden de regels voor Joodse marktkooplui drastisch veranderen. In 1941 werden zij verbannen van de reguliere markten naar specifieke "Jodenmarkten", waarna hun vergunningen uiteindelijk geheel werden ingetrokken als onderdeel van de Holocaust. Dit document toont de ambtelijke realiteit van net vóór die fatale omslag. J. Degen Marktwezen