Officiële brief/aanmaning. 17 januari 1940. De Directeur van het Marktwezen. MARKTWEZEN AMSTERDAM DV.

TELEFOONNUMMER 85151
VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 30/10/4 M.
BIJLAGE
ONDERWERP :

[handgeschreven:] Verzonden 17/1-40

AMSTERDAM (W.) 17 Januari 1940
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer T. Groenteman,
1e Tuindwarsstraat 16 I,
Amsterdam-C.
Wijk 7.

Aangezien U gedurende langer dan drie weken in gebreke is gebleven, om het marktgeld, verschuldigd voor Uw plaats op de markt Waterlooplein te betalen, waarschuw ik U hierbij, dat U alsnog vóór 20 Januari a.s. aan Uw verplichting moet voldoen.

Ik wijs U er met nadruk op, dat, indien U langer in gebreke blijft, de U verleende vaste plaats, ingevolge artikel 11 van het Reglement op de Markten, met ingang van 22 Januari a.s. onherroepelijk wordt ingetrokken.

Indien een geldige reden U verhindert, om aan Uw verplichtingen te voldoen (bijvoorbeeld omdat U steun geniet; in een ziekenhuis wordt verpleegd, enz.) dient U onmiddellijk mijn dienst hiervan in kennis te stellen, omdat dan kan worden voorkomen, dat de intrekking plaatsvindt.

De Directeur,

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526. Deze brief is een formele waarschuwing van de Amsterdamse gemeentelijke dienst Marktwezen aan een markthandelaar, de heer T. Groenteman. De kern van het schrijven is een betalingsachterstand: de geadresseerde heeft al meer dan drie weken zijn standplaatsgeld voor de markt op het Waterlooplein niet betaald.

De brief stelt een strikt ultimatum: betaling moet vóór 20 januari geschieden. Bij gebreke daarvan zal de vaste standplaats op basis van het marktreglement (artikel 11) per 22 januari "onherroepelijk" worden ingetrokken. Er wordt echter ook een opening geboden voor verzachtende omstandigheden, zoals ziekte of het ontvangen van bijstand ("steun"), mits dit onverwijld wordt gemeld. De toon is zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de vooroorlogse bureaucratie. Het document dateert van januari 1940, slechts enkele maanden voor de Duitse inval in Nederland in mei 1940. Hoewel het een routinematige administratieve handeling lijkt, is de context van de locatie en de geadresseerde veelzeggend. Het Waterlooplein was destijds het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en de markt daar was een belangrijke plek voor Joodse handelaren. De achternaam "Groenteman" is bovendien een veelvoorkomende Joodse naam in Amsterdam.

Dit document illustreert de precaire economische situatie van kleine zelfstandigen vlak voor de oorlog. In de jaren die volgden, zouden deze handelaren niet alleen te maken krijgen met administratieve regels, maar met de brute uitsluiting en vervolging door de bezetter, waarbij Joodse handelaren uiteindelijk volledig van de reguliere markten werden verbannen. De 1e Tuindwarsstraat in de Jordaan, waar de geadresseerde woonde, was in die tijd een volksbuurt die ook zwaar getroffen zou worden door de oorlogsomstandigheden. C. Marktwezen