Administratieve oproepingskaart van de Dienst der Markt- en Kanaalgelden (Amsterdam). September – november 1940. (Gedrukte elementen in normaal lettertype, handgeschreven tekst in cursief)

Opgeroepen per
(datum) 25 of 28 Oct. '40 (uur) 9 uur
wegens niet geregeld bezetten plaats
op de markt Waterlooplein
plaats nr. 157
gewaarschuwd 25-9-'40

Aan
E. Spijer
Weesperstraat 91

Nº 30/61/M. 1940 (stempel)

Aanteekeningen Inspecteur:
Verzoekt vier weken
1 maal per w. te mogen
staan. Zal dan een
beslissing nemen.
m. i. geen bezwaar.
28-10-'40
de Haan (handtekening)

Gh huldigt advies s.v.p.
31/10 '40 (met paraaf)

Vabergen
11/11 '40 Dit document is een officiële kaart van het Amsterdamse marktwezen. Het betreft een procedure tegen Emanuel Spijer, die een standplaats (nr. 157) bezat op de markt op het Waterlooplein. De reden voor de oproeping op 25 of 28 oktober 1940 was het feit dat hij zijn plek niet regelmatig bezette ("niet geregeld bezetten plaats"). Hij was hier een maand eerder, op 25 september, al voor gewaarschuwd.

De rechterzijde van de kaart bevat het verslag van de inspecteur. Hieruit blijkt dat Spijer uitstel of een versoepeling heeft gevraagd: hij wilde gedurende vier weken slechts één keer per week op de markt staan om daarna een definitieve beslissing te nemen over het behoud van zijn plek. Inspecteur de Haan gaat hiermee akkoord ("mijns inziens geen bezwaar"). De administratieve afhandeling loopt door tot 11 november 1940, wanneer een ambtenaar genaamd Vabergen het dossier aftekent. Het document biedt een inkijkje in de dagelijkse realiteit van een Joodse marktkoopman aan het begin van de Duitse bezetting.
1. De Joodse Buurt: Zowel de markt op het Waterlooplein als de Weesperstraat vormden het hart van de Joodse buurt in Amsterdam. In oktober 1940 waren de eerste anti-Joodse maatregelen reeds van kracht, wat de onregelmatige aanwezigheid van Spijer op de markt zou kunnen verklaren door economische malaise of persoonlijke onzekerheid.
2. Emanuel Spijer: Uit historische bronnen (o.a. Joods Monument) is bekend dat Emanuel Spijer (geboren in 1891) inderdaad op Weesperstraat 91 woonde. Hij was getrouwd met Roosje de Brave en zij hadden drie kinderen. Dit document is een van de laatste administratieve sporen van zijn werkzame leven.
3. Lotgevallen: Het gezin Spijer is later in de oorlog gedeporteerd. Emanuel Spijer werd op 23 juli 1943 vermoord in vernietigingskamp Sobibor. Zijn vrouw en kinderen kwamen eveneens om in de Holocaust. Dit document illustreert hoe de bureaucratie rondom de Amsterdamse markten simpelweg doorging, terwijl de leefomstandigheden voor Joodse burgers in de stad drastisch verslechterden. E. (Emanuel) Spijer (koopman) Inspecteur de Haan Ambtenaar Vabergen. Marktwezen