Getypt afschrift (doorslag) van een ambtelijke rapportage.
Origineel
Getypt afschrift (doorslag) van een ambtelijke rapportage. 22 augustus 1940 (datum rapport) / 6 september 1940 (datum verzending). (Vermoedelijk een inspecteur of afdelingshoofd) aan de Directeur van het Marktwezen. De Wethouder voor de Levensmiddelen (via de Directeur van het Marktwezen). Behoort bij brief no.72/75/3 M. d.d. 6 September 1940 aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.
No.72/75/2 M.1940 AFSCHRIFT.
22 Augustus 1940.
Jan Evertsenstraat.
Den Heer Directeur
van het Marktwezen.
Hiermede heb ik de eer U het volgende te rapporteeren. In de Jan Evertsenstraat plegen te venten:
| Serie | No. | Naam | Adres | Artikel |
|---|---|---|---|---|
| 11 | 192 | S. Koot | J. Evertsenstr. 39 I | bloemen |
| 19 / | 148 | A.v.d. Putte | Hondiusstraat 1 III | x aard. groente en fruit |
| 11 | 228 | C. Korthoef | Blasiusstraat 127 I | groente en fruit |
| 9 | 144 | M. Hilster | Hudsonstraat 103 I | x aard. groente en fruit |
| 18 | 159 | S. Schram | v. Spilbergenstr. 104 hs | x aard. groente en fruit |
| 23 | 87 | J.W. van Tuyl | Mercatorstraat 99 III | x aard. groente en fruit |
| 28 | 274 | J.J. Serno | Orteliusstraat 354 II | x aard. groente en fruit |
| 14 | 22 | J.G. Kuyten | Cabralstraat 12 II | bloemen |
| 8 | 152 | J.W. Goossens | Bestevaerstr. 10 III | bloemen en planten |
| 13 | 104 | J. Kaaymolen | Lijnbaansgracht 41 I | x aard. groente en fruit |
| 13 | 105 | K.D. Kaaymolen | Borgerstraat 3 III | x aard. groente en fruit |
| 3 | 254 | P. de Vries | W. de Withstr. 147 III | bloemen en planten |
| 2 | 282 | H. Groenhuyzen | Orteliusstraat 70 I | x aard. groente en fruit |
| 11 | 189 | R.J. Koot | Marnixstraat 137 III a | bloemen en planten |
| 20 | 90 | J.M.H. Sandbergen | Marco Polostr. 246 III | bloemen |
| 21 | 49 | F.W. Peterson | Wenslauerstr. 46 hs | x aard. groente en fruit |
| 28 | 234 | C.J. Staats | J. Evertsenstr. 77 II | bloemen |
| 23 | 20 | G. Tibgelaar | Orteliusstr. 304 hs | bloemen en planten |
| 4 | 91 | C.O. Wiltbret | Hudsonstraat 142 III | bloemen en planten |
| 4 | 12 | S.H. Brandse | Marco Polostr. 248 II | bloemen en planten |
| 23 | 181 | H.J. Vonk | Baffinstraat 41 II | bloemen en planten |
| 11 | 154 | G.A. Leeseman | Vespuccistraat 69 I | bloemen en planten |
| 14 | 94 | C.H.J. Langkemper | Balboastraat 14 I | bloemen en planten / |
/ niet verlengd 1940/1941. x staan uitsluitend met fruit.
Deze personen komen in het algemeen des morgens in de Jan Evertsenstraat; zij blijven den geheelen dag in deze straat en gaan, zoo mogelijk pas na de winkelsluiting naar huis. Venten, dat wil zeggen langzaam voortsukkelen, doen de heeren slechts, wanneer er een contrôleur in zicht is. Overigens nemen zij bijna permanent standplaats in op de hoeken der straten, welke de Jan Evertsenstraat kruisen. Dit nu is naar mijn meening een toestand, welke niet langer kan worden geduld. Niet alleen overtreden de onderhavige personen voortdurend artikel 344 a der Algemeene Politie Verordening, waardoor het noodig is, dat er regelmatig door personeel van den Dienst wordt gecontroleerd, doch zij schaden tevens de standplaatshouders, die in deze straat zijn geplaatst, omdat zij bij voorkeur slechts enkele meters van deze punten met hetzelfde artikel een clandestiene standplaats innemen; bovendien gaan daardoor inkomsten voor het Marktwezen verloren.
Wanneer ik thans overga tot het aangeven van de verschillende mogelijkheden, die ter oplossing van het vraagstuk bestaan, moge ik in de eerste plaats verwijzen naar Uw rapport d.d. 27 Maart 1939 no. 76/4/1 M. aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen. Als slotconclusie gaf U toen in overweging, vooralsnog in de Jan Evertsenstraat geen maatregelen te nemen; de Wethouder heeft deze conclusie blijkbaar overgenomen want er is inderdaad niets gebeurd. Zooals ik hierboven reeds vermeldde, is het ongewenscht deze situatie thans nog langer te handhaven.
A. Stichting van een dagmarkt in de Jan Evertsenstraat.
Deze oplossing kan ik niet aanbevelen; in de eerste plaats heeft een markt naar mijn meening geen levensvatbaarheid, omdat het aantal koopers ten te gering is (de bedoeling zou immers zijn de markt slechts open te stellen voor venters uit West), verder zouden de inkomsten, verkregen uit [...] Dit document legt een specifiek handhavingsprobleem bloot in de Amsterdamse Jan Evertsenstraat kort na het begin van de Duitse bezetting. De kern van de klacht is dat de genoemde straathandelaren zich niet houden aan de regels voor het 'venten'. Volgens de Algemeene Politie Verordening (APV) moesten venters voortdurend in beweging blijven ("langzaam voortsukkelen"). In de praktijk namen zij echter illegale vaste standplaatsen in op straathoeken.
Belangrijkste punten uit het document:
* Oneerlijke concurrentie: De illegale venters stonden vlakbij officieel vergunde standplaatshouders, wat leidde tot economische schade voor degenen die wel netjes betaalden aan de gemeente.
* Handhaving: Er wordt melding gemaakt van kat-en-muisspelletjes met de 'contrôleur'. Zodra de controleur uit zicht was, stopten de venters met lopen.
* Bestuurlijke traagheid: De schrijver klaagt dat een eerder rapport uit 1939 door de wethouder terzijde was geschoven, waardoor de situatie bleef voortbestaan.
* Marktvorming: Het voorstel om een officiële dagmarkt te stichten wordt ontraden vanwege een gebrek aan klandizie ("levensvatbaarheid"). Het document dateert van augustus/september 1940. Hoewel de Tweede Wereldoorlog net was begonnen en de bezetting een feit was, draaide de gemeentelijke bureaucratie in Amsterdam in deze fase nog grotendeels door op de vooroorlogse voet. De 'Dienst van het Marktwezen' hield zich bezig met het reguleren van de handel in de openbare ruimte.
De Jan Evertsenstraat was (en is) een belangrijke verkeers- en winkelader in Amsterdam-West. De spanning tussen gevestigde winkeliers, legale standplaatshouders en 'vrije' venters was een terugkerend thema in het stedelijk beheer. In deze periode van schaarste en beginnende distributie werd het toezicht op de handel in levensmiddelen (aardappelen, groente en fruit) steeds belangrijker voor de overheid om de prijsvorming en voedselvoorziening te controleren.