Proces-verbaal (officieel politie- of opsporingsrapport). PRO-JUSTITIA
MARKTWEZEN TE AMSTERDAM
No. Politie [niet ingevuld]

Artikel 461 Wetboek van Strafrecht.
[Stempel:] Nº 77/34/2 M. 1940 31/8
[Stempel:] Gezien amp

Proces-verbaal

Ik, ondergetekende, Jan Vis
Ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter, verklaar het navolgende :
Op 15 Augustus 19 40, des vóór middags te ongeveer 8 uur 15 minuten bevond ik mij, in uniform gekleed ~~in burger gekleed~~ op het terrein van de Centrale Markt, aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam (W) en constateerde, dat een persoon aldaar liep, terwijl ik het vermoeden had, dat hij uit geenerlei hoofde daartoe bevoegd was.
Bedoeld terrein is door kanalen en hekwerken geheel van de openbare wegen afgesloten en op verschillende plaatsen bij toegangen in die hekwerken en aan den waterkant zijn borden aangebracht met het duidelijk leesbare opschrift : ,,Verboden Toegang'', ,,art. 461 Wetb. van Strafrecht''.
Ik hield bedoelde persoon staande en verklaarde hij desgevraagd niet uit eenigerlei hoofde bevoegd te zijn, om op den grond van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam te loopen. Hij was niet in het bezit van een legitimatiekaart met daarbij behoorend geldig betalings-bewijs, die recht van toegang geeft tot de Centrale Markt. Deze kaarten worden door den Directeur van het Marktwezen, op een door belanghebbende gedaan verzoek, afgegeven.

Desgevraagd gaf hij op genaamd te zijn :
JOHANNES WILHELMUS MARINUS VAN WAVEREN,
geboren te Amsterdam, den 17en October 1924,
wonende Rozenstraat 249 boven te Amsterdam-Centrum.
van beroep bakwerker
Ik zegde hem dit Proces-verbaal aan.
Hiervan op mijn ambtseed opgemaakt dit Proces-verbaal te Amsterdam, 29 Augustus 19 40.

De Ambtenaar voornoemd,
[Handtekening: J Vis]

GEZIEN :
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie :
[Niet ondertekend]

Model C.M. 38-250-3-'39-138 Z. O. Z. Dit document is een standaard proces-verbaal dat werd gebruikt door het Marktwezen in Amsterdam om overtredingen van Artikel 461 (huisvredebreuk/verboden toegang) vast te leggen. De tekst is een combinatie van een voorgedrukt formulier en getypte of handgeschreven toevoegingen.

• De Overtreding: De 15-jarige bakwerker (bakkerijmedewerker) Van Waveren bevond zich zonder de vereiste legitimatie en het bijbehorende betalingsbewijs op het streng bewaakte terrein van de Centrale Markt.
• Formele aspecten: De verbalisant, Jan Vis, benadrukt dat hij in uniform was en dat het terrein duidelijk was afgezet met borden, wat juridisch noodzakelijk is voor een veroordeling op basis van artikel 461. De vermelding "ambtseed" geeft aan dat de verklaring rechtsgeldig is zonder dat de ambtenaar opnieuw voor de rechter hoeft te zweren.
• Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (zoals 'geenerlei' en 'den waterkant'). Dit document stamt uit augustus 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de bezetter de macht had overgenomen, bleven de Nederlandse gemeentelijke apparaten — zoals het Marktwezen en de politie — in de beginfase grotendeels functioneren volgens de bestaande wetgeving en procedures.

De Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat (geopend in 1934) was het kloppend hart van de voedseldistributie in Amsterdam. Vanwege de schaarste die door de oorlog ontstond en de noodzaak om de handel te reguleren, was strikte toegangsbewaking essentieel. Alleen handelaren met de juiste papieren mochten het terrein op. Het feit dat een jonge 'bakwerker' hier werd aangetroffen, suggereert dat hij wellicht voor zijn werk of uit nieuwsgierigheid een kortere route nam of probeerde buiten de officiële kanalen om goederen te verkrijgen, wat in die tijd streng werd gesanctioneerd. Marktwezen Politie