Getypte ambtelijke nota met handgeschreven kanttekeningen en correcties. [Bovenaan rechts:]
Aan den Heer Directeur
van het Marktwezen.

[In de linkermarge, handgeschreven:]
1 die zich t.a.v. assistentie en vervanging voordoen, in verband met het bepaalde in

[Hoofdtekst:]
In de op 18 October 1938 gehouden marktcommissievergadering werd besloten, aan ondergeteekende op te dragen, een nota samen te stellen inzake de moeilijkheden en consequenties [doorgehaald: voortvloeiende uit het bij] artikel 18 van het Reglement op de Markten, [doorgehaald: bepaalde. Dit artikel luidt:] [handgeschreven boven de doorhaling: welk artikel luidt:]
“Echtgenooten mogen samen of om beurten van de plaats die aan een hunner is toegewezen, gebruik maken.”

De moeilijkheden welke uit deze reglementsbepaling voortvloeien doen zich uitsluitend voor, wanneer door man en vrouw hetzij afzonderlijk ofwel te-zamen op meer dan één markt plaatsen worden ingenomen.

Wat is namelijk het geval. De plaatsen zijn als regel uitgegeven op naam van den man, doch veelal wordt een van de plaatsen door de vrouw bezet. Wanneer nu de vrouw ziek wordt moet de plaats op de markt dan door den man worden ingenomen? Kan vervanging door een ander worden toegestaan?

Ten einde te kunnen vaststellen of inderdaad deze kwestie van zoo groot belang is, dat aparte regelingen dienen te worden getroffen, was het noodig, dat werd nagegaan in hoeveel gevallen man en vrouw samen een of meerdere marktplaatsen innemen. Hiervoor is een uitgebreid onderzoek ingesteld, waarvan de resultaten in bijgaand overzicht zijn vastgelegd. [Handgeschreven in de marge met een cirkel en vraagteken:] 15 meer? Uit dit overzicht blijkt, dat in 566 gevallen man en vrouw samen op een of meerdere dag- of weekmarkten plaatsen innemen en in meerdere gevallen daarnaast nog [met rood onderstreept:] ieder afzonderlijk plaatsen op week- of dagmarkten innemen. Van deze 566 gevallen geven de gevallen genummerd 1 tot en met 8 en 10 of in totaal 460 in de practijk als regel geen aanleiding tot moeilijkheden.

In de meeste van deze 460 gevallen moet de vrouw worden beschouwd als assistente van den man. Wanneer de man de plaats door ziekte niet kan innemen, kan de vrouw niet worden verplicht alleen de plaatsen te bezetten. Wil de vrouw de plaatsen wel blijven innemen, dan kan haar worden toegestaan zich gedurende de ziekte van haar echtgenoot, te laten bijstaan. Ingeval de echtgenoot in een ziekenhuis wordt opgenomen en de vrouw niet in staat is alleen of met hulp van een assistent de plaats of plaatsen in te nemen, kan vrijstelling van betaling van marktgeld worden verleend.

Van de overige 106 gevallen, moeten mijns inziens nog worden uitgeschakeld, de gevallen, dat man en vrouw samen op een of meerdere dag- en/of weekmarkten plaatsen innemen en de man daarnevens alleen op een of meerdere dag- of weekmarkten, een plaats inneemt.

[Handgeschreven onderaan het document:]
a) Man en vrouw samen op één of meer markten;
b) ” ” ” afzonderlijk op meer markten
a) + [onleesbaar] met een assistent
man ziek of vrouw ziek. Dan vervangen? Neen; tenzij in zeer bijzondere gevallen, als [onleesbaar/afgekapt] * Kernproblematiek: De nota behandelt een praktisch-juridisch probleem op de markt: de tenaamstelling van vergunningen versus de feitelijke bezetting. Hoewel vergunningen vaak op naam van de man staan, drijft de vrouw vaak (een deel van) de handel. De wetgeving (Artikel 18) staat toe dat ze elkaar afwisselen, maar voorziet niet in een regeling voor ziekte van de vrouw als zij de feitelijke exploitant is.
* Bureaucracy & Gender: Het document weerspiegelt de tijdgeest waarin de man juridisch als hoofd van de onderneming wordt gezien ("vrouw als assistente"), terwijl de praktijk op de markt anders uitwijst.
* Data-gedreven aanpak: De ambtenaar baseert zijn advies op een kwantitatieve analyse van 566 gevallen, waarbij hij onderscheid maakt tussen 'probleemloze' situaties en complexe gevallen.
* Handgeschreven toevoegingen: De correcties in de eerste alinea zijn stilistisch van aard (vlottere formulering). De krabbels onderaan lijken een aanzet voor een besluitvorming of een categorisering van de verschillende scenario's (a en b). Dit document stamt uit de late jaren '30 in Nederland, een periode van toenemende regeldruk en bureaucratisering van het economisch leven, ook op lokale markten. Het "Marktwezen" was een gemeentelijke dienst die toezag op de orde en de inkomsten (marktgeld). De kwestie van "vervanging" was cruciaal omdat marktplaatsen schaars waren; men wilde voorkomen dat door middel van 'vervangers' een illegale handel in plaatsen ontstond, terwijl men tegelijkertijd menselijk wilde blijven bij ziekte. De opmerking over "vrijstelling van marktgeld" bij ziekenhuisopname getuigt van een vroeg sociaal vangnet binnen de marktregulering.