4 januari 1941. Bureau "Zonnestraal", Amsterdam. Directie van de Centrale Markthallen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam-W. [Briefhoofd]
BUREAU „ZONNESTRAAL"
STADHOUDERSKADE ~~153~~ 157
TELEFOON 26180 AMSTERDAM-Z.
№ 1/2/1 M.1941 b/1 [stempel: M.1941]
AFDELING LOTERIJ
POSTGIRO 800 - GEM. GIRO AMSTERDAM-Z-1800
AMSTERDAM 4 Januari 1941,

[Adres]
Aan de Directie van de Centr. Markt-
hallen,
Jan van Galenstraat 14,
AMSTERDAM .W.

[Inhoud]
Geachte Directie,

Door de Winterhulp-Actie konden twee belangrijke "Zonnestraal"-collectes, nml. die te Rotterdam en te Leiden geen doorgang vinden. Dit betekent voor "Zonnestraal" een verlies van 12 à 13000 gulden.

U begrijpt, dat "Zonnestraal" thans meer dan ooit om geld verlegen zit om haar verplegingsarbeid ten bate van t.b.c.-patiënten van alle gezindten te kunnen voortzetten. Het is daarom dat wij een dringend beroep doen op Uw medewerking, om U te verzoeken bijgaande lijst, die betrekking heeft op onze 9e Nationale "Zonnestraal"-loterij, onder Uw personeelleden te willen laten circuleren en daarna aan ons terug te willen zenden. Indien U, of een Uwer personeelleden dan tevens zou willen zorgdragen, dat het geld van de bestelde loten op onze postrekening No.800 werd gegireerd, zou ons dit buitengewoon helpen bij de verkoop van onze laatste lootjes. Wij zeggen U gaarne toe binnen enkele dagen na de trekking een of meer gratis trekkingslijsten te zullen zenden.

Gaarne hopende dat U ons in onze financiële moeilijkheden zult willen helpen, verblijven wij, U bij voorbaat hartelijk dankend,

Hoogachtend,
[handtekening]

[Aantekeningen rechts in potlood/pen]
opl.
loterij heeft reeds
plaatsgehad.
[initialen]
14/41

[Voetnoot]
VERMELD S.V.P. AFDELING
OP HET ADRES EN GEBRUIK
VOOR ELKE AFDELING
EEN APART BLAD PAPIER * Context van de bezetting: De brief weerspiegelt de impact van de Duitse bezettingspolitiek op het Nederlandse verenigingsleven. De "Winterhulp-Actie" (Winterhulp Nederland) was een nationaalsocialistische organisatie die door de bezetter was opgericht om alle liefdadigheid te monopoliseren. Andere stichtingen mochten geen openbare collectes meer houden, wat leidde tot het hier genoemde verlies van 12.000 tot 13.000 gulden (een aanzienlijk bedrag in die tijd).
* Taalgebruik: De term "alle gezindten" is saillant; het benadrukt de neutrale, niet-uitsluitende aard van de zorg bij Zonnestraal, in een tijd waarin de bezetter juist begon met het uitsluiten van specifieke groepen (met name Joodse burgers).
* Administratieve afhandeling: De handgeschreven notitie ("loterij heeft reeds plaatsgehad") suggereert dat de brief pas later is behandeld of dat de administratie van de Markthallen concludeerde dat de actie al gepasseerd was toen men tot actie wilde overgaan. De datum "14/41" bij de initialen duidt vermoedelijk op 14 januari 1941. Bureau "Zonnestraal" was verbonden aan het gelijknamige sanatorium in Hilversum, dat oorspronkelijk was opgericht door de Algemene Nederlandse Diamantbewerkersbond (ANDB) voor de nazorg van t.b.c.-patiënten. Omdat de bezetter de ANDB onder toezicht plaatste en de inkomsten uit collectes verbood, moesten instellingen als Zonnestraal creatief worden om te overleven, bijvoorbeeld door middel van loterijen onder personeel van grote gemeentelijke instellingen zoals de Amsterdamse Markthallen. Dit document is een direct bewijs van de financiële wurggreep waarin maatschappelijke instellingen tijdens de Tweede Wereldoorlog kwamen te zitten.