Getypte brief/circulaire op officieel briefpapier. 22 oktober 1941. № 1000 Rm. 1941

G E M E E N T E A M S T E R D A M

№ 1/61/3 M.10/11 20/10 [stempel]
Amsterdam, 22 October 1941.

Bij mijn rondschrijven van 9 Augustus 1941 berichtte ik U, dat door mij aan het Hoofd van het Bureau voor Propaganda en Vreemdelingenverkeer is opgedragen, iederen Donderdag een conferentie te beleggen en ik verzocht U, wanneer er onderwerpen waren, die naar Uw meening voor publicatie in de pers in aanmerking kwamen, U met het Hoofd van voornoemd Bureau in verbinding te stellen.

Ter aanvulling deel ik U nog mede, dat de bedoeling van dezen maatregel was, te voorkomen, dat berichten of beschouwingen over gemeentelijke aangelegenheden slechts in één of enkele persorganen worden gepubliceerd en niet in alle.

Ik stel er daarom prijs op, indien voortaan alles, wat voor publicatie in de pers bestemd is, door U wordt verstrekt aan het Bureau voor Propaganda en Vreemdelingenverkeer, Stadhuis Kamer 18, hetwelk dan voor doorzending aan de pers of behandeling in een conferentie zorgt. Ik vestig er nog de aandacht op, dat ook bezoeken met vertegenwoordigers van de pers aan diensten, bedrijven of in uitvoering zijnde werken kunnen worden gebracht, waarbij door U of een deskundige van den dienst de noodige inlichtingen mondeling worden verstrekt; ook hiervoor stelle U zich met het Bureau voornoemd in verbinding.

C.S.Stadhuis
A'dam 10-'41.

z.o.z.

[Handgeschreven annotaties rechtsboven:]
... k9 ...
Marktw.
m.i. Dir
3 X In deze brief instrueert de burgemeester van Amsterdam (destijds de pro-Duitse Edward Voûte) de gemeentelijke diensten om alle communicatie met de pers strikt te kanaliseren via één centraal punt: het Bureau voor Propaganda en Vreemdelingenverkeer (gevestigd in Kamer 18 van het Stadhuis).

De brief benadrukt dat informatie niet meer aan individuele kranten mag worden gegeven ("slechts in één of enkele persorganen"), maar dat alles via de wekelijkse persconferentie of via het bureau moet lopen. Zelfs rondleidingen voor journalisten bij gemeentelijke werken moeten voortaan via dit propagandabureau worden afgestemd. De toon is formeel-ambtelijk, maar de instructie is dwingend. Dit document stamt uit oktober 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werd de persvrijheid volledig aan banden gelegd en de informatievoorziening gelijkgeschakeld (Gleichschaltung).

Door alle gemeentelijke berichten via een "Bureau voor Propaganda" te laten lopen, kon het bezettingsbestuur en de collaborerende gemeentetop de berichtgeving controleren, censureren en sturen. Het feit dat propaganda gecombineerd werd met "Vreemdelingenverkeer" (toerisme) was gebruikelijk in die tijd; men wilde naar buiten toe een beeld van rust en orde uitstralen. De afkorting "z.o.z." (zie ommezijde) onderaan de brief suggereert dat er op de achterkant van het origineel mogelijk nog verdere instructies of aantekeningen stonden.