Officiële brief/circulaire van de Gemeente Amsterdam. 24 december 1941. Gemeente-Secretaris van Amsterdam (J.F. Franken). Heeren Wethouders van Amsterdam. [GEMEENTEWAPEN AMSTERDAM]

GEMEENTE-SECRETARIS VAN AMSTERDAM

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER EN DE AFDEELING VAN DIT SCHRIJVEN TE VERMELDEN

Markhu [handgeschreven]

AMSTERDAM, 24 December 1941

No. 20/83 A.Z./S. --- Bur. A.D.
BIJLAGE(N) 1210 Lm. 1941 [handgeschreven]

Hierbij doe ik U toekomen een afschrift van een schrijven van den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken dd. 19 December j.l., No. 5088 Afd. ASC betreffende de muurcourant.

Ik verzoek U mij per omgaande [onderstreept] te berichten hoeveel exemplaren voor de onder U ressorteerende diensten en bedrijven benoodigd zijn.

De Gemeentesecretaris,

J. F. Franken [handtekening]

AAN Heeren Wethouders.

C.S.Stadhuis A'dam 12-'41
SGA. 27

[Paars stempel onderaan:] No 1/98/1 M. 1941 31/12 * Toon en taal: De brief is opgesteld in een formele, ambtelijke stijl, gebruikelijk voor die tijd (bijv. de genitiefvorm "van den Secretaris-Generaal"). De term "per omgaande" duidt op een zekere spoed.
* Inhoud: De gemeentesecretaris geeft uitvoering aan een instructie van het nationaal bestuur (het Departement van Binnenlandsche Zaken). Hij vraagt de wethouders om te inventariseren hoeveel exemplaren van de "muurcourant" nodig zijn voor hun respectievelijke afdelingen.
* Fysieke kenmerken: Het document bevat een mengeling van drukwerk (briefhoofd), typemachine (datum, kenmerken en bodytekst) en handgeschreven aantekeningen. Het gebruik van een voorgedrukt jaartal "193..." waar de "41" overheen is getypt, wijst op het opgebruiken van oude voorraden briefpapier tijdens de oorlogsjaren. Het paarse stempel rechtsonder duidt op de archivering of ontvangstregistratie op 31 december 1941. * Historische context: Het document dateert van december 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode stonden de Nederlandse ministeries en gemeentebesturen onder toezicht van de bezetter.
* De Muurcourant: De "muurcourant" waarover gesproken wordt, was een belangrijk instrument voor propaganda. De bezetter en collaborerende instanties gebruikten muurkranten om officieel nieuws, verordeningen en nationaalsocialistische propaganda direct in de openbare ruimte en in overheidsgebouwen te verspreiden.
* Betrokken personen: De "Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken" was in 1941 K.J. Frederiks. Hoewel hij probeerde de Nederlandse belangen te behartigen, was het departement in deze fase van de oorlog al grotendeels een doorgeefluik voor Duitse instructies geworden. J.F. Franken was de gemeentesecretaris van Amsterdam die toezag op de administratieve uitvoering van deze instructies binnen het stadhuis.
* Betekenis: Dit document illustreert hoe de propaganda-apparaat van de bezetter tot diep in de haarvaten van de gemeentelijke organisatie doordrong, waarbij de ambtelijke hiërarchie werd ingezet voor de distributie van ideologisch materiaal.