Archiefdocument
Origineel
27 februari 1941 De Directeur (vermoedelijk van de Dienst van het Marktwezen) 3 27 Februari 41
2A/1/2 den Heer Wethouder voor de
Amsterdam. Levensmiddelen
De bezwaren van den groothandel worden door mij onderschreven; het staat dan ook naar mijn meening wel vast, dat wanneer er weder normale tijden zijn en de grossiers weder de beschikking over hun auto's krijgen, de normale gang van zaken namelijk een gecentraliseerde aanvoer op de Centrale Markt en bezorging der aardappelen door de grossiers aan de winkels, zal worden hervat. De Gemeente beschikt bovendien over voldoende middelen om den handel buiten de Centrale Markt om te bestrijden.
Aan het verzoek van den handel kan worden tegemoet gekomen, doordat Burgemeester en Wethouders op grond van het bepaalde in artikel 7 van de Verordening van den Dienst van het Marktwezen, besluiten de bovengenoemde 6 plaatsen aan te wijzen als tijdelijke hulpmarkt van de Centrale Markt, uitsluitend voor den aanvoer van aardappelen; hierdoor zullen automatisch de op de Centrale Markt geldende tarieven op deze hulpmarkten kunnen worden toegepast.
Daar deze maatregel wordt veroorzaakt door de buitengewone tijdsomstandigheden, behoeft hierdoor geenerlei consequentie voor de toekomst te worden gevreesd; de aanwijzing der hulpmarkten zal slechts van tijdelijken aard zijn.
Resumeerende heb ik de eer U voor te stellen bij besluit van Burgemeester en Wethouders met ingang van 1 Maart a.s. voor den tijd van 4 maanden, dus tot en met 30 Juni a.s. te doen aanwijzen als tijdelijke hulpmarkten van de Centrale Markt, uitsluitend voor den aanvoer van aardappelen het openbare gemeentewater van de:
- Brouwersgracht (Noordzijde) tegenover de perceelen Brouwersgracht 176-208;
- Dijksgracht (Oostzijde) langs perceel 3e Wittenburgerdwarsstraat 3-5 over een lengte van 35 m.
- Motorkanaal (Zuidzijde) over een lengte van 35 m. vanaf perceel Motorkade no. 1.
- Prinsengracht (Noordzijde) tusschen de Utrechtschestraat en den Amstel;
- Kostverlorenvaart (Zuidzijde) tusschen de Vaartstraat en de Vlietstraat;
- Plantage Muidergracht (Noordzijde) tegenover de perceelen Plantage Muidergracht 137-151.
Ik stel U ten slotte voor in verband met eventueele verkeersbezwaren, hieromtrent het advies in te winnen van den Hoofdcommissaris van Politie.
De Directeur, * Administratieve Strekking: Het document is een beleidsvoorstel om de distributie van aardappelen in Amsterdam te decentraliseren door tijdelijke losplaatsen (hulpmarkten) aan te wijzen.
* Logistieke Aanpassing: De tekst bevestigt dat de "normale" gang van zaken (centrale aanvoer per vrachtwagen door grossiers) niet langer haalbaar is. Men valt terug op vervoer over water en directe lossing op strategische locaties in de stad.
* Juridisch Kader: Er wordt verwezen naar Artikel 7 van de Verordening van den Dienst van het Marktwezen om deze noodgreep formeel te legitimeren. Dit stelt de gemeente tevens in staat om markttarieven te blijven heffen, ook buiten de Centrale Markt.
* Locatiekeuze: De zes locaties zijn verspreid over de stad (Centrum, Oost, Noord, West) om de lasten en de aanvoerlijnen naar de lokale winkels zo kort mogelijk te houden. * Tweede Wereldoorlog: De brief dateert van februari 1941, tijdens de Duitse bezetting. De "buitengewone tijdsomstandigheden" waarover gesproken wordt, verwijzen direct naar de oorlogssituatie.
* Vervoersschaarste: Grossiers beschikten niet meer over hun vrachtwagens, die vaak door de bezetter waren gevorderd of waarvoor geen brandstof (benzine/rubber) meer beschikbaar was. Het gebruik van schuiten en het Amsterdamse grachtenstelsel was een noodzakelijk alternatief om de voedselvoorziening op peil te houden.
* Voedseldistributie: Aardappelen vormden het hoofdbestanddeel van het dieet. Efficiënte distributie was essentieel om honger en onrust onder de bevolking te voorkomen.
* Februari-staking: Saillant detail is de datum: 27 februari 1941. Dit is slechts twee dagen na het begin van de Februari-staking in Amsterdam. Hoewel het document puur bureaucratisch lijkt, was de politieke en sociale spanning in de stad op dit moment op een kookpunt. De nadruk op "bestrijden van handel buiten de markt om" en het inwinnen van advies bij de politie duidt op een sterke behoefte aan controle in een chaotische periode.