Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen en stempels. 24 september 1941. Onbekend (mogelijk een gemeentelijke instantie of voedselcommissaris). [Stempel:] No 2A/10/3 M. 1941 26/9
[Handgeschreven:] Marken [?]

L.M.
801 - 1941 -

24 September 1941.
[Handgeschreven paraaf:] m.d.ir

In antwoord op Uw schrijven van 21 Augustus j.l., W.T./C.B. No. 42 D deel ik U het volgende mede.

Blijkens inlichtingen van den Plaatselijken Bureauhouder van den Voedselcommissaris voor Noordholland, bepaalt de omvang der varkensmesterij alhier zich tot de navolgende 3 instellingen:

1o. het Oude Mannen- en Vrouwenhuis van de Nederlandsch Hervormde Diaconie, Amstel 51;
2o. het Oude Mannen en Vrouwenhuis van de Evangelisch-Luthersche Diaconie, Nw. Keizersgracht 120;
3o. het R.K. Oude Mannen en Vrouwenhuis, Keizersgracht 384.

Genoemde instellingen voederen de door haar met toestemming der Nederlandsche Veehouderij Centrale gehouden varkens met eigen keukenafval en met door die Centrale toegewezen voermeel. Nadat de dieren het voorgeschreven levend gewicht hebben bereikt, moeten zij aan de Nederlandsche Veehouderij Centrale worden opgegeven. Het grootste deel daarvan wordt in distributie gebracht, terwijl de overige varkens na slachting door de instellingen behouden mogen worden.

De groote massa keukenafval, afkomstig uit de woonhuizen wordt door geautoriseerde "schillenophalers" verzameld. Deze kunnen dit materiaal benutten voor voedering van hun eventueel ter mesting toegewezen eigen varkens of wel dit afval voor varkensvoeder verkoopen aan andere varkenshouders.

Gezien het resultaat der gehouden enquête wil het mij toeschijnen, dat de omvang en beteekenis der varkensmesterij in de bebouwde kom, zooals door U bedoeld, van dien aard zijn, dat deze geen plaats bieden voor het in het leven roepen eener speciale organisatie, als vermeld in punt 6 van Uw schrijven.

Voorts kan ik U mededeelen, dat de voorziening met aardappelen en het onderhouden van eenige reserves in de steden reeds centraal wordt verzorgd door het Rijks Bureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd te Scheveningen, de Akkerbouwcentrale en de Vereeniging tot Bevordering van

den Stedelijken Directeur Bureau Amsterdam
van de Stichting "Winterhulp Nederland",
Rokin 109-111,
A_L_H_I_E_R (C). * Kernboodschap: De brief dient als reactie op een voorstel van Winterhulp Nederland om een speciale organisatie op te richten voor varkensmesterij in de stad. De schrijver concludeert op basis van een enquête dat dit niet nodig is, omdat de huidige schaal (slechts drie grote instellingen) en de bestaande structuur van schillenophalers reeds voorzien in de behoefte.
* Logistiek van de schaarste: Het document geeft een gedetailleerd inkijkje in de circulaire voedselketen tijdens de bezetting: keukenafval van tehuizen en burgers (opgehaald door "schillenophalers") wordt direct ingezet als veevoer om de vleesproductie (varkens) op peil te houden.
* Controle: Er is sprake van strikte centrale regulering. Varkens mogen alleen met toestemming van de "Nederlandsche Veehouderij Centrale" worden gehouden en moeten bij een bepaald gewicht worden afgestaan voor distributie.
* Voedselvoorziening: Naast vlees wordt ook de aardappelvoorziening genoemd, die eveneens centraal geregeld is door rijksinstanties in Scheveningen. * Tweede Wereldoorlog: De datum (september 1941) plaatst dit document in de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland, waarin de schaarste toenam en de distributie van voedsel steeds strakker werd georganiseerd.
* Winterhulp Nederland (WHN): Dit was de nationaalsocialistische hulporganisatie, opgericht door de bezetter in 1940 om alle bestaande particuliere en kerkelijke liefdadigheidsinstellingen te vervangen of te overvleugelen. De brief laat zien hoe de WHN probeerde haar invloed uit te breiden naar de logistiek van de voedselvoorziening.
* Strijd om autonomie: De toon van de brief is ambtelijk en licht afwijzend. De gevestigde instanties (zoals de Voedselcommissaris) lijken de noodzaak van een nieuwe "speciale organisatie" onder de vlag van Winterhulp Nederland te pareren door te wijzen op bestaande efficiënte systemen en centrale rijksbureaus.
* Locaties: De genoemde adressen (Amstel 51, Nw. Keizersgracht 120, Keizersgracht 384) zijn historische zorginstellingen in Amsterdam, waarvan sommige (zoals Amstel 51, de huidige Hermitage/H’ART Museum) een lange geschiedenis als diaconiehuis hebben.