Brief (Pagina 1) 13 september 1941 De Directeur van het Marktwezen Het College van Rijksbemiddelaars Bladzijde 1 van brief No. 2A/11/2 M. d.d. 13 September 1941 aan het College van Rijksbemiddelaars van den Directeur van het Marktwezen.

de inkomsten van de arbeiders automatisch tot de helft terugloopen. Vaststaat, zulks in tegenstelling dus met vroeger, dat de arbeiders bij den huidigen aanvoer van aardappelen een vollen dag van 8 uur intensief moeten werken om alle aardappelen gelost te krijgen; er wordt meer arbeid gepresteerd, dan men van een normalen arbeider mag verwachten; de werkgevers zijn dan ook van oordeel, dat indien de arbeiders thans een vast weekloon zouden verdienen, er stellig niet zooveel arbeid zou worden gepresteerd.

  Naar mijn meening is thans de tijd gunstig om te breken met het verouderde tariefstelsel voor de aardappellossers en te komen tot een stelsel van een vast weekloon. Hierbij zou kunnen worden overwogen, ter stimuleering van den arbeid, om een geringe premie op de geloste hoeveelheid aardappelen te blijven toekennen.

  Ik zou het ten zeerste toejuichen wanneer in deze richting door Uw College stappen zouden worden ondernomen, waarbij ik echter aan Uw beter oordeel overlaat of een en ander zal moeten geschieden door tusschentijdsche wijziging van de loopende C.A.O.

  Ik merk nog op, dat de organisatie der aardappellossers thans is aangesloten bij den Bond van Arbeiders in de Voedings- en Genotmiddelenindustrie, welke weer is aangesloten bij het Nederlandsch Verbond van Vakvereenigingen. Naar mij bekend, streeft de Bond naar een collectief contract met de organisatie van groentengrossiers teneinde te komen tot een vast loon van ƒ 30,- per week voor volwassen personeel in dienst der groentengrossiers.

  Tenslotte moge ik nog mededeelen, dat blijkens dezerzijds verkregen inlichtingen de in de tweede alinea van Uw schrijven genoemde diepte moet luiden 2.50 m. in plaats van 1.80 m. en dat het daarna genoemde bedrag van 2½ cent moet luiden 1¼ cent.

                                    De Directeur, In deze brief pleit de Directeur van het Marktwezen voor een fundamentele wijziging in de beloningsstructuur van aardappellossers. De kernpunten zijn:

1. Inefficiëntie van het huidige stelsel: Door de grote aanvoer moeten arbeiders harder werken, terwijl hun inkomsten (waarschijnlijk door verouderde stukloon-tarieven) relatief afnemen.
2. Loonstelsel: De directeur stelt voor om over te stappen van een tariefstelsel naar een vast weekloon, eventueel aangevuld met een prestatiepremie om de productiviteit te waarborgen.
3. Vakbonden: Er wordt verwezen naar de bemoeienis van de "Bond van Arbeiders in de Voedings- en Genotmiddelenindustrie" (onderdeel van het NVV), die een weekloon van 30 gulden eist.
4. Correctie: De brief sluit af met enkele technische correcties op eerdere correspondentie betreffende dieptematen en centbedragen. De brief dateert uit september 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De voedselvoorziening, en met name de distributie van aardappelen (het volksvoedsel bij uitstek), was van vitaal strategisch belang.

Het College van Rijksbemiddelaars speelde in deze periode een cruciale rol in het beheersen van de loonvorming om inflatie tegen te gaan, terwijl de vakbonden (zoals het NVV) onder druk stonden van de bezetter (uiteindelijk resulterend in de gelijkschakeling met het Nederlands Arbeidsfront). De brief toont de spanning tussen de noodzaak voor hoge arbeidsproductiviteit in de logistieke voedselketen en de roep om sociale zekerheid (een vast loon) voor arbeiders in een onzekere tijd.