Brief / Analyserapport.
Origineel
Brief / Analyserapport. 3 October 1941. [Briefhoofd met wapen van Amsterdam]
KEURINGSDIENST
- VAN WAREN -
[Logo vierkant met punt]
~~DIRECTEUR~~
AMSTERDAM, 3 October 1941
KEIZERSGRACHT 732
V.V.
H./dR.
Den Heer Directeur van het Marktwezen
Jan van Galenstraat
A M S T E R D A M
Hierbij doen wij U de analyses toekomen van de op 23 September jl.ontvangen twee monsters aardappelen met doorwas. Deze monsters waren ons gezonden door "Centraal Belang" Jan van Galenstraat 6.
Deze analyses zijn verricht van de geschilde en gekookte aardappelen, waarbij opgemerkt moet worden dat de aardappelen zonder doorwas natuurlijk niet allemaal geheel vrij hiervan waren, terwijl tusschen de aardappelen met doorwas wel een enkele iets beter zal zijn geweest. Het uitzoeken is na het koken geschied.
| Vocht in % | Koolhydr. in % | ||
|---|---|---|---|
| Blauwe Eigenheimers | 79,9 | 16,9 | De blauwe |
| zonder doorwas | Eigenheimers | ||
| idem met doorwas | 93,4 | 3,2 | hadden onge- |
| Bevelanders | veer 25% | ||
| zonder doorwas | 82,0 | 13,2 | doorwas |
| idem met doorwas | 88,7 | 7,7 | De Bevelan- |
| ders hadden | |||
| ongeveer | |||
| 60% doorwas |
De Directeur van den Keuringsdienst van Waren,
[Handtekening: Pr. Maas] * Wetenschappelijke bevindingen: Het rapport toont een drastisch verschil in voedingswaarde tussen gezonde aardappelen en aardappelen met 'doorwas'. Bij de Blauwe Eigenheimers stijgt het vochtgehalte bij doorwas naar 93,4%, terwijl het koolhydraatgehalte (zetmeel) keldert naar een schamele 3,2%. Dit betekent dat de aardappel feitelijk zijn voedingswaarde heeft verloren en "glazig" is geworden.
* Methodiek: De inspecteur merkt op dat de selectie pas na het koken heeft plaatsgevonden, wat aangeeft dat het visuele verschil tussen een goede aardappel en een doorwas-aardappel in rauwe toestand soms lastig te bepalen was voor de partij als geheel.
* Administratieve sporen: Het document bevat diverse handgeschreven annotaties in blauw en rood potlood, typerend voor de archivering en routing binnen overheidsdiensten in die periode. De doorgehaalde titel "DIRECTEUR" in het briefhoofd suggereert het gebruik van voorradig briefpapier waarbij de specifieke functietitel handmatig werd aangepast of verouderd was. * Oorlogstijd en Schaarste: In oktober 1941 was de Duitse bezetting van Nederland ruim een jaar onderweg. Voedselvoorziening was een kritieke factor. Het Marktwezen (gevestigd bij de Centrale Markthallen) moest toezien op de kwaliteit van het schaarse voedsel dat nog beschikbaar was voor de Amsterdamse bevolking.
* Doorwas: Dit verschijnsel treedt op wanneer de groei van een aardappel stopt (bijv. door droogte) en daarna plotseling weer begint (door regen). De plant gaat dan nieuwe knolletjes aanmaken ten koste van de reserves in de reeds bestaande knol. In normale tijden werden dergelijke aardappelen vaak als veevoer gebruikt, maar in 1941 werd blijkbaar onderzocht of ze nog geschikt waren voor menselijke consumptie.
* Keuringsdienst van Waren: De rol van de Keuringsdienst was essentieel om te voorkomen dat inferieure of waardeloze producten (zoals deze waterige doorwas-aardappelen) als volwaardig voedsel werden verkocht, zeker in een tijd van rantsoenering waarbij elke calorie telde.