Ambtelijk rapport/proces-verbaal. 29 november 1941 (betreft gebeurtenis op 28 november 1941). [Stempel/Kenmerk linksboven:] № 2A/24/1 M. 1941½

[Handgeschreven aantekeningen rechtsboven:]
M. Schiphorst ter bespr.
3/12 '41 [Paraaf]
afschrift gezonden
aan dhr. Ekkel - gem.
Belastingen
15/12 - '41 [Paraaf]

R A P P O R T

Op Vrijdag 28 November 1941, omstreeks 2.30 uur n.m., zag de~~n~~ heer Sixma, Directeur van het Marktwezen, dat schipper H. Bruins-Slot, op het moment dat deze met zijn vaartuig de "3 Gebroeders-Zwartsluis" de brug over de Kostverlorenkade bij de 2e Hugo de Grootstraat passeerde, aldaar aan een brugwachter een zak overgaf, vermoedelijk gevuld met aardappelen. Naar aanleiding hiervan, heb ik, rapporteur, een onderzoek ingesteld waarbij het volgende is gebleken. Schipper Bruins-Slot had met zijn vaartuig een partij Drentsche aardappelen aangevoerd. De brugwachter J. Kohn, wonende Tasmanstraat 65-1 alhier en dienstdoende aan bovengemelde brug, had aan ~~den~~ schipper gevraagd of hij hem niet aan een aardappelenbon kon helpen. De schipper had hem hier blijkbaar niet aan kunnen helpen, doch Kohn beloofd, dat hij hem wel een maal aardappelen zou kunnen bezorgen. Nadat zijn vaartuig gelost was, heeft toen de zoon van schipper Bruins-Slot het ruim aangeveegd en het restant aardappelen, circa 15 K.G. in een zak gedaan. Bij het passeeren met zijn vaartuig van de brug welke ~~over~~ over de Geuzenkade ligt bij de Jan van Galenstraat heeft de schipper toen aan van Kohn gezegd, dat hij bij het passeeren van de eerstgenoemde brug een zakje met aardappelen zou afgeven, hetgeen dan ook is gebeurd. Dit nu werd door den heer Sixma gezien. De aardappelen heb ik, rapporteur, voorloopig in beslag genomen, doch waar mij van de zijde der Amsterdamsche Combinatie van Aardappelgrossiers werd medegedeeld, dat men hier geen prijs stelde op een verder onderzoek en evenmin op de besproken aardappelen, zullen deze door mij weer aan van Kohn worden teruggegeven.

Amsterdam 29 November 1941
Controleur,

[Ondertekening:] B. Felthuis
(B. Felthuis)

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

[Handgeschreven linksonder:]
Heer Ekkel
Gem. Bel.
[Paraaf]

--- * Onderwerp: Een rapportage over een vermeende illegale transactie van aardappelen tussen een schipper en een brugwachter.
* Inhoud: De directeur van het Marktwezen ziet toevallig dat er een zak wordt overhandigd vanaf een schip aan een brugwachter. Na onderzoek blijkt dat de brugwachter om aardappelen had gevraagd zonder over de vereiste distributiebonnen te beschikken. De schipper heeft hem vervolgens circa 15 kg 'veegsel' (restanten uit het ruim) gegeven.
* Taalgebruik: Formeel-ambtelijk Nederlands, typerend voor de vroege jaren '40 (bijv. "hetgeen dan ook is gebeurd", "v/h Marktwezen"). Er staan enkele kleine slordigheden in de getypte tekst (zoals "aan van Kohn" in plaats van "aan Kohn"), en er zijn handmatige correcties aangebracht in de tekst (doorhalingen van "den" en "over").
* Opmerkelijk detail: Hoewel er sprake is van een overtreding van de distributiewetgeving, besluit de aardappelgrossiersvereniging geen zaak te maken van deze 15 kilo. De controleur besluit daarom de in beslag genomen aardappelen terug te geven aan de brugwachter. Dit getuigt van een zekere mate van pragmatisme of menselijkheid in de handhaving tijdens de bezettingsjaren.

--- * Historische periode: De Tweede Wereldoorlog (Duitse bezetting van Nederland). In november 1941 was de schaarste in Nederland al goed voelbaar en was het distributiestelsel (werken met bonnen) volledig van kracht.
* Marktwezen: De Dienst van het Marktwezen in Amsterdam hield toezicht op de handel en distributie van levensmiddelen. Tijdens de oorlog was hun rol cruciaal in het bestrijden van de zwarte handel.
* Locatie: De Kostverlorenkade en de Geuzenkade zijn belangrijke waterwegen in Amsterdam-West, die destijds veelvuldig werden gebruikt voor de aanvoer van aardappelen en groenten uit de regio (en in dit geval uit Drenthe) naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat.
* Sociaal-economisch: Het document illustreert de dagelijkse overlevingsdrang van burgers (de brugwachter die om eten bedelt) en de informele economie die ontstond naast het officiële distributiesysteem. De betrokkenheid van de "Amsterdamsche Combinatie van Aardappelgrossiers" wijst op de georganiseerde structuur van de voedselvoorziening in die tijd.