Getypte doorslag van een officiële brief van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen). 25 januari 1941. De Directeur (van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). Den Heer N. Piller, Amstelkade 36 I, Amsterdam-Zuid. HG.

In de lias [handgeschreven]
Verzonden 25/1 [handgeschreven]

den Heer N.Piller,
Amstelkade 36 I,
Amsterdam-Zuid.

Wijk 22B.

25/8/2 M.
25 Januari 1941.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 3 Januari jl. verleen ik
U hierbij tot uiterlijk 1 Maart a.s. uitstel van Uw verplichting
om regelmatig Uw plaatsen op de markten Waterlooplein en Albert
Cuypstraat te bezetten. U dient er echter zorg voor te dragen, dat
het ook tijdens Uw afwezigheid verschuldigde marktgeld geregeld
wekelijks bij den dienstdoenden marktambtenaar wordt betaald.

De Directeur, Deze brief is een formeel besluit van de Amsterdamse marktautoriteiten. De ontvanger, de heer N. Piller, krijgt uitstel van zijn 'bezetplicht'. Als marktkoopman was men destijds verplicht om de toegewezen staanplaatsen ook daadwerkelijk te gebruiken. Piller had blijkbaar verzocht om een tijdelijke onderbreking. De directeur staat dit toe tot 1 maart 1941, onder de strikte voorwaarde dat het wekelijkse marktgeld wel gewoon doorbetaald moet worden aan de dienstdoende ambtenaar.

De brief illustreert de strakke bureaucratische controle op de Amsterdamse markten (Waterlooplein en Albert Cuypstraat) tijdens de vroege oorlogsjaren. Het dossiernummer "25/8/2 M." en de wijkindeling "22B" duiden op een nauwkeurige administratie. De datum van de brief, 25 januari 1941, plaatst dit document midden in de Duitse bezetting van Nederland. De locatie van de markten (voornamelijk het Waterlooplein) en de naam van de geadresseerde (Piller) wijzen op een Joodse achtergrond. In deze periode nam de druk op Joodse burgers in Amsterdam snel toe. Slechts enkele weken na deze brief, in februari 1941, vonden de eerste grote razzia's plaats en brak de Februaristaking uit.

Nathan Piller (geboren in 1891) was inderdaad een Joodse koopman die op de Amstelkade woonde. Documenten zoals deze zijn vaak bewaard gebleven in de archieven van de Dienst van het Marktwezen (te vinden in het Stadsarchief Amsterdam). Ze tonen hoe het dagelijks leven en de kleine bureaucratie doorgingen, terwijl de grootschalige vervolging van de Joodse bevolking in een stroomversnelling raakte. Het 'uitstel' waar Piller om vroeg kan te maken hebben gehad met de onveilige situatie of de toenemende beperkingen die Joden werden opgelegd, hoewel de brief zelf de schijn van normale administratieve gang van zaken ophoudt. Nathan Piller overleefde de oorlog niet; hij werd in 1943 in Sobibor vermoord. N. Piller Gemeente Amsterdam Marktwezen