N. Piller

Document

Deze kaart is een utilitair document dat een zeer specifiek deel van Amsterdam afbeeldt: de Plantage- en Jodenbuurt. De tekenstijl is functioneel en schematisch. De aanwezigheid van namen (zoals J. Polak, Schavrien, Piller) in combinatie met genummerde rode cirkels suggereert dat dit een werkdocument was om individuen of gezinnen op specifieke adressen te lokaliseren. De rode cirkels kunnen wijzen op prioriteiten, statuswijzigingen (zoals deportatie of onderduik), of specifieke administratieve handelingen. Het doorhalen van namen en cirkels wijst op een dynamisch gebruik van de kaart over een zekere periode. Het gebruik van zowel blauwe als rode inkt en potlood duidt op verschillende lagen van informatie of verschillende bewerkers. ---

Officieel afschrift van een vergunning voor een standplaats.

Dit document is een formele vergunning voor straathandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. Het illustreert de strikte regulering van de openbare ruimte door de gemeente. Enkele opvallende beperkingen in de vergunning zijn: * **Persoonlijke aard:** De houder mag geen hulp inschakelen (artikel b), wat wijst op een beleid om kleinschalige zelfstandigheid te steunen en wildgroei te voorkomen. * **Strikte omvang:** De standplaats is beperkt tot slechts 1 bij 1 meter (artikel d) en er mogen geen hulpmiddelen zoals emmers water of banken worden neergezet (artikel c), wat voor een bloemenverkoper een aanzienlijke beperking moet zijn geweest. * **Tijden:** De verkoop is verboden op zaterdag en zondag. Voor een Joodse koopman (zoals Nathan Piller) was de zaterdag (Sjabbat) sowieso een rustdag, maar de beperking op de zondag was een algemene gemeentelijke verordening. De tekst breekt abrupt af onderaan de pagina, wat suggereert dat er een tweede blad was of dat het een standaardformulier betrof waarvan de rest van de tekst als bekend werd verondersteld.

Handgeschreven lijst met namen, adressen en data.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk uit een register. * **Inhoud:** Het bevat persoonsnamen (initialen en achternaam), zeer specifieke Amsterdamse woonadressen inclusief verdiepingen (h = huis/begane grond, Romeinse cijfers I, II, III voor etages), en een kolom met data en codes. * **Afkortingen:** * **ms.**: Mogelijk 'Maatschappelijke Steun'. * **sg**: Mogelijk 'stempelgeld' of 'steungerechtigd'. * **" (Dittotekens)**: Worden intensief gebruikt om herhaling van 'ms.' in de derde kolom aan te duiden. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend bureaucratisch handschrift uit de vroege 20e eeuw.

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Formulier voor het opzeggen van een vaste marktplaats bij de Dienst Marktwezen Amsterdam.

Dit document is een formele kennisgeving van een markthandelaar, N. Piller, aan de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam. Piller geeft hiermee aan zijn vaste standplaats (nummer 79) op de Waterloopleinmarkt op te zeggen. De opzegging is ondertekend op 7 februari 1941 en gaat in op 10 februari 1941. Onderaan het document zijn administratieve stempels te zien die de verwerking bevestigen ("Afgevoerd"), gedateerd in de week van 10 februari 1941. De code onderaan links ("M.W. 67 1000-12-'40") geeft aan dat dit formulier (M.W. 67) in een oplage van 1000 stuks is gedrukt in december 1940.

Document

De brief is een formeel verzoek van een ervaren marktkoopman, N. Piller, aan de autoriteiten. Piller beschikt over standplaatsen op de twee belangrijkste markten van Amsterdam: het Waterlooplein en de Albert Cuypstraat. Hij vraagt om uitstel van de verplichting om deze plaatsen fysiek te bezetten. De opgegeven redenen zijn de "tijdsomstandigheden" en het feit dat hij op dat moment "geen handel" kan vinden (mogelijk een tekort aan aanvoer van goederen of personeel). De brief is zakelijk en beleefd van toon, kenmerkend voor de communicatie met de overheid in die periode.

Document

Het document is een ambtelijke vastlegging van een ontheffing voor een markthandelaar. N. Piller krijgt toestemming om zijn vaste standplaatsen op het Waterlooplein (plek 79) en de Albert Cuypstraat (plek 224) gedurende de winterperiode van 1941 onbezet te laten. De ambtelijke voorwaarde is strikt: het verschuldigde marktgeld moet wekelijks worden doorbetaald om het recht op de standplaatsen te behouden. De term "artikel: ongeregeld" geeft de branche aan waarin Piller handelde: "ongeregelde goederen", wat in de context van de markten vaak stond voor tweedehands spullen, restpartijen of algemene waren. Het document toont de gelaagde bureaucratische afhandeling (advies, bespreking, besluit) met verschillende controledata in januari 1941.

Getypte doorslag van een officiële brief van de Gemeente Amsterdam (Dienst van het Marktwezen).

Deze brief is een formeel besluit van de Amsterdamse marktautoriteiten. De ontvanger, de heer N. Piller, krijgt uitstel van zijn 'bezetplicht'. Als marktkoopman was men destijds verplicht om de toegewezen staanplaatsen ook daadwerkelijk te gebruiken. Piller had blijkbaar verzocht om een tijdelijke onderbreking. De directeur staat dit toe tot 1 maart 1941, onder de strikte voorwaarde dat het wekelijkse marktgeld wel gewoon doorbetaald moet worden aan de dienstdoende ambtenaar. De brief illustreert de strakke bureaucratische controle op de Amsterdamse markten (Waterlooplein en Albert Cuypstraat) tijdens de vroege oorlogsjaren. Het dossiernummer "25/8/2 M." en de wijkindeling "22B" duiden op een nauwkeurige administratie.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

In deze brief reageert de directeur van de marktdienst op een verzoek van marktkoopman N. Piller. Piller krijgt formeel uitstel van zijn 'bezettingsplicht' tot 1 maart 1941 voor zijn standplaatsen op het Waterlooplein en de Albert Cuypstraat. In de marktverordening was het doorgaans verplicht om een toegewezen plek ook daadwerkelijk te bezetten om het recht op die plek te behouden. De directeur stelt echter als strikte voorwaarde dat het marktgeld wekelijks doorbetaald moet worden, ook tijdens zijn afwezigheid. De toon is strikt zakelijk en bureaucratisch.

Administratieve notitie/dossierstuk betreffende een marktstandplaats.

Het document getuigt van een administratief proces rondom standplaats nummer 120 op de markt in de Gaaspstraat. In eerste instantie (26-11-1941) adviseert ambtenaar De Haas positief over een verzoek van N. Piller om zijn plaats tijdelijk niet in te nemen, mits de betalingen doorlopen. Er ontstaat echter een complicatie: een latere aantekening (19-12) stelt dat aan een verzoek "niet kan worden voldaan" en dat Piller moet worden "bedankt" voor zijn plaats (in deze context betekent 'bedanken' het beëindigen van de vergunning). De notitie onderaan verduidelijkt dat Piller zelf eind november al had aangegeven zijn vaste plaats niet langer te willen behouden. De verwarring in de data (een uitstelverzoek op 24/12 terwijl hij eind november al zou hebben opgezegd) suggereert een dossier in transitie of een miscommunicatie tussen afdelingen.

Doorslag (doorschrijfexemplaar) van een officiële brief.

Dit document is een officiële beschikking van de Amsterdamse marktdienst aan Nathan Piller. In de brief krijgt de heer Piller toestemming om zijn standplaats op de markt aan de Gaaspstraat gedurende drie weken niet te bezetten. Dit uitstel wordt verleend naar aanleiding van een verzoek dat hij op 20 november 1941 had ingediend. Hoewel hij afwezig mag zijn, wordt er uitdrukkelijk bij vermeld dat de financiële verplichting blijft bestaan: het wekelijkse marktgeld moet onverminderd betaald worden aan de aanwezige marktambtenaar. De brief is een voorbeeld van de rigide bureaucratie die ook tijdens de oorlogsjaren doorging. Het feit dat het een doorslag is met de aantekening "Extra" suggereert dat dit exemplaar voor het archief of een andere afdeling was bedoeld.

Document

* **Mutaties**: De lijst toont een actieve administratie waarbij bewoners worden doorgehaald en direct vervangen door handgeschreven namen. Dit wijst op een gedwongen verhuizing of deportatie waarbij de vrijgekomen woonruimte direct werd herbezet. * **Statuscodes**: De letters 'A', '/', 'o' en 'v' in de smalle kolommen zijn administratieve markeringen. 'A' zou kunnen staan voor 'Aanwezig', terwijl 'o' vaak in bezettingsadministraties werd gebruikt voor 'Onbekend' of 'Opgeroepen'. * **Toponiemen**: De vermelding "kerk" (bij nrs 168-180) en "hoek" duidt op specifieke locaties binnen een huizenblok. * **Codering '3'**: Veel handgeschreven namen in de rechterkolom eindigen op een '3' (bijv. "Carança 3"). Dit is een kenmerkende codering die vaak verwijst naar een specifieke transportlijst, een categorie van de Joodse Raad, of een baraknummer in kamp Westerbork.

Register/Lijst van personen met adressen (handgeschreven).

De lijst vertoont kenmerken van een administratieve index van personen. Opvallend is de concentratie van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (bijv. Nikkelsberg, Pach, Sarfatij, Pinto, Polak, Sjouwerman). De adressen bevinden zich grotendeels in de toenmalige Joodse buurt (Uilenburgerstraat, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Krugerplein). De kolommen "S." en "№" verwijzen hoogstwaarschijnlijk naar dossier- of kaartnummers in een centraal archief. De doorhalingen suggereren mutaties, zoals verhuizingen of administratieve correcties.

# TRANSCRIPTIE **[Header, handgeschreven/stempel]** № 39/110/2 M. 1939 n/v [geparafeerd] N. Piller D M(s) L. v. d. Laan No. 5/215 L.M.1939 **Afschrift** (onderstreept) **[Body]** Burgemeester en Wethouders van Amsterdam; Gezien een adres van Nathan Piller, wonende Rapenburger-straat 21 I, waarbij vergunning wordt verzocht tot het innemen eener standplaats met een mand ten verkoop van bloemen o...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. [handgeschreven:] *extra* [handgeschreven:] *2 en Hr. de Boer.* 28/112/2 M. 6 October 1939. den Heer J. Piller, Nwe. Kerkstraat 38, Amsterdam-Centrum. Wijk 10. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 September jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Indien U niet regelmatig een plaats op de markt Lindengracht bezet, za...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] L. v. Pl. de Boer. vP/HG. 28/112/2 M. [Midden, handgeschreven:] Verzonden 6/10-'39 6 October 1939. den Heer J. Piller, Nwe. Kerkstraat 38, Amsterdam-Centrum. Wijk 10. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 20 September jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Indien U niet regelmatig een plaats op...

# TRANSCRIPTIE Inschrijving Amsterdam 4 Juni 1940 Mijnheer [Stempel: Nº 72/55/1 M. 1940] Den Heer Moses Piller wonende Amstel Nº 2 II boven Café van beroep fruit handelaar. heeft vergunning voor venten in Zuid. Vroeger had hij een bewaarplaats Nieuwe Kerkstraat 33. Deze loods behoort thans aan een schilder. Nu stalt hij smorgens tussen 10 en 11 uur zijn handel naast groentewinkel Nº 39 en tegeno...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven linksboven:] № 39/65/153 № 1342 8/6 **Afschrift** No. 223 L. M. 1942 [Wapen van Amsterdam] **DE BURGEMEESTER VAN AMSTERDAM,** Heeft goedgevonden de aan **Nathan Piller**, geboren 5 October 1910, wonende Nieuwe Kerkstraat 47 III, bij beschikking dd. 26 Januari 1940, no. 764 L.M. verleende vergunning tot het innemen van een vaste standplaats ten verkoop van bloemen,...